SALCIDOS (A GUARDA)

A nova campaña de escavacións no castro do Pico da Bandeira avanza con importantes achados  

•   A intervención, promovida pola Comunidade de Montes de Salcidos, céntrase nunha gran estrutura habitacional na que apareceron fragmentos de ánforas, amarradoiros, unha pedra con inscultura e un fermoso trisquel

Vista da zona de intervención arqueolóxica no castro do Pîco da Bandeira (Salcidos)

Fotos: Árbore Arqueoloxía e Restauración, S. Cooperativa Galega

Ricardo Rodríguez Vicente/Salcidos

 O castro do Pico da Bandeira, situado no monte Torroso, no territorio pertencente á Comunidade de Montes Veciñais en Man Común de Salcidos, está a ofrecer novos e interesantes resultados na segunda fase da campaña de escavacións arqueolóxicas iniciada en 2025. Os traballos, promovidos pola propia Comunidade de Montes e desenvolvidos por persoal especializado de Árbore Arqueoloxía e Restauración, S. Cooperativa Galega, están a permitir avanzar no coñecemento dun xacemento que garda baixo a terra importantes testemuñas do pasado.

 A nova intervención está a resultar especialmente prometedora. Segundo a información facilitada a este cronista por Manuel Benito Lomba Portela, secretario da xunta reitora da Comunidade de Montes de Salcidos, o equipo de arqueólogos traballa actualmente nun sector do castro no que está a quedar ao descuberto unha construción de grandes dimensións, aparentemente correspondente a unha cabana, situada a continuación da área investigada na campaña anterior.

 Os resultados que van aparecendo confirman o interese de continuar investigando este espazo arqueolóxico, no que cada nova remoción controlada da terra pode achegar información fundamental para interpretar as formas de vida das comunidades que habitaron o lugar.  

Unha gran cabana que comeza a revelar os seus segredos  

 Entre os elementos descubertos nesta fase destacan as lousas que parecen corresponder á entrada da construción, así como diversos materiais e estruturas que están a ser documentados polo equipo técnico.

Soleiras con couzóns feitas en rochas graníticas

Vista interior do espigón dunha ánfora

 A aparición de fragmentos de ánforas constitúe outro dos aspectos de interese da intervención, pois o estudo destas pezas poderá contribuír a coñecer mellor os materiais utilizados polos antigos habitantes do castro e, se as características dos fragmentos o permiten, achegar información sobre a súa procedencia e os posibles contactos comerciais do asentamento. 

 

Amarradoiro en ortogneis

 Tamén se localizaron varios amarradoiros, cuxa función e relación coa estrutura na que apareceron deberán ser precisadas a través do estudo arqueolóxico. Estes elementos, xunto coas demais evidencias recuperadas, forman parte dun conxunto que os especialistas deberán analizar de maneira conxunta para establecer a súa funcionalidade e contextualización histórica.

Inscultura gravada nunha pedra de granito

 Outro dos achados que espertou o interese dos investigadores é unha inscultura gravada nunha pedra, cuxo significado está a ser estudado polos arqueólogos. Será necesario agardar polos resultados desa análise para determinar a súa natureza, posible simbolismo e relación co resto do xacemento.  

Trisquel realizado en pedra granítica

 Pero a xornada deste venres 16 de outubro deixou tamén unha sorpresa especialmente salientable: o descubrimento dun fermoso trisquel, un motivo de tres brazos dispostos arredor dun centro que esperta un notable interese polo seu valor arqueolóxico e iconográfico. A peza pasa a formar parte dos achados desta segunda fase e será obxecto de estudo por parte dos especialistas, que deberán determinar as súas características, cronoloxía e posible significado no contexto do xacemento.   

 O achado resulta especialmente evocador nun xacemento que xa conta con antecedentes de descubrimentos deste tipo. Porén, a súa cronoloxía, significado e contexto deberán establecerse a partir do exame da peza e das circunstancias concretas nas que foi recuperada. 

Continuidade dun proxecto iniciado en 2025  

 Esta campaña constitúe a segunda fase dos traballos arqueolóxicos iniciados o pasado ano, cando unha primeira intervención permitiu descubrir estruturas habitacionais e recuperar diversos fragmentos cerámicos. Aquela actuación abriu unha nova etapa na investigación do castro do Pico da Bandeira, ao proporcionar evidencias materiais que xustificaban a continuidade dos traballos.  

 Nesta ocasión, o equipo de Árbore Arqueoloxía e Restauración está integrado por entre tres e catro profesionais, encargados das tarefas de escavación, documentación e estudo dos elementos que van aparecendo. A campaña ten unha duración prevista de aproximadamente 25 días de traballo efectivo. As xornadas de intervención non se desenvolveron de maneira correlativa, polo que os labores arqueolóxicos continúan nestas datas. O equipo proseguirá coa escavación, documentación e análise das estruturas e materiais que vaian aparecendo, antes de abordar os traballos de consolidación necesarios para garantir a conservación dos restos descubertos.

 A investigación arqueolóxica require tempo, precisión e unha análise rigorosa de cada achado. Non abonda con descubrir muros, cerámicas ou elementos gravados: é necesario rexistrar a súa situación, estudar as relacións entre os distintos materiais e interpretar o conxunto á luz das evidencias dispoñibles.  

 Por iso, a importancia desta segunda fase non reside unicamente na cantidade ou vistosidade das pezas recuperadas, senón tamén na posibilidade de reconstruír progresivamente a historia do asentamento e comprender mellor as actividades que se desenvolveron nel.  

Investigar, conservar e poñer en valor o patrimonio

 A actuación promovida pola Comunidade de Montes de Salcidos contempla tamén a consolidación das estruturas que queden ao descuberto, unha tarefa esencial para garantir a súa estabilidade e conservación unha vez rematadas as escavacións.  

 A protección dos restos arqueolóxicos constitúe unha parte fundamental deste tipo de intervencións. As estruturas recuperadas despois de séculos baixo terra poden resultar especialmente vulnerables á acción da auga, aos cambios de temperatura e a outros factores ambientais, polo que a súa conservación require medidas técnicas axeitadas.  

 Deste xeito, o proxecto combina a investigación histórica coa protección dun patrimonio colectivo que merece ser coñecido e transmitido ás xeracións futuras.

 Cómpre lembrar que o castro do Pico da Bandeira xa fora obxecto de actuacións arqueolóxicas en etapas anteriores. En 2022, unha intervención promovida polo Concello do Rosal en colaboración coa Comunidade de Montes permitiu retomar as escavacións no xacemento despois de aproximadamente un século sen traballos deste tipo. Aquel regreso á investigación arqueolóxica contribuíu a renovar o interese por un enclave de grandes dimensións e con evidencias de distintas etapas históricas.  

 As actuacións máis recentes están a dar continuidade a ese labor, abrindo novas posibilidades para o coñecemento e a recuperación do lugar.  

O monte Torroso, un espazo de memoria histórica

 Os novos descubrimentos reforzan o interese arqueolóxico do Pico da Bandeira e poñen de manifesto o potencial que aínda conserva este sector do monte Torroso. A gran estrutura habitacional, os materiais cerámicos, os amarradoiros, a pedra con inscultura e o trisquel recentemente atopado constitúen novas pezas dun relato histórico que aínda está en proceso de construción.  

 A prudencia científica obriga a non adiantar conclusións definitivas sobre a función de todos estes elementos. Serán os traballos de documentación, análise e interpretación os que permitan determinar a súa cronoloxía e o seu significado dentro do conxunto arqueolóxico.

 Mentres tanto, a campaña continúa a revelar parte da riqueza patrimonial que agocha o monte. O labor dos arqueólogos, unido ao compromiso da Comunidade de Montes Veciñais en Man Común de Salcidos, está a contribuír a recuperar unha parte da memoria histórica deste territorio e a crear novas oportunidades para a súa investigación e divulgación.  

 Cada pedra que volve ver a luz, cada fragmento cerámico recuperado e cada motivo gravado que aparece baixo a terra achegan novos interrogantes, pero tamén novas posibilidades de coñecemento.  

 O Pico da Bandeira segue así a escribir, paso a paso, unha historia que permaneceu durante séculos parcialmente oculta. E os achados desta segunda fase confirman que o castro do monte Torroso aínda ten moito que contar.

CULTURA

Dúas olladas, dous universos pictóricos: Carmen Prado e Xesús Vázquez chegan á Guarda desde Lugo  

Carmen Prado e Xesús Vázquez presentan na Casa dos Alonso, a exposición Unha + Un = 2

Foto: Infogauda

Ricardo Rodríguez Vicente/A Guarda

 A Casa do Concello da Guarda acolle ata o vindeiro 29 de outubro a exposición Unha + Un = 2, unha proposta conxunta dos pintores Carmen Prado e Xesús Vázquez que convida a descubrir dúas maneiras ben distintas de mirar o mundo e de transformalo en pintura. Procedentes da provincia de Lugo, ambos os artistas desprazáronse ata a vila baixomiñota para compartir co público unha selección das súas creacións, nun encontro no que a diversidade de estilos se converte no principal fío condutor.

 O feito de que Carmen Prado e Xesús Vázquez veñan desde Lugo para expoñer na Guarda merece unha mención especial. Levar a propia obra máis alá do ámbito máis próximo implica abrirse a novas miradas, establecer vínculos con outros públicos e contribuír a que a creación artística circule entre territorios. No caso de Xesús Vázquez, ademais, a súa presenza na vila non é unha novidade absoluta, xa que participou en exposicións anteriores na Guarda. Este regreso dálle á mostra un certo aire de reencontro, mentres que para Carmen Prado supón unha nova oportunidade de achegar o seu universo creativo ao público guardés.  

 O título da exposición, Unha + Un = 2, expresa con sinxeleza unha idea fundamental: compartir espazo non significa renunciar á identidade propia. Pola contra, as obras de ambos os artistas dialogan desde a diferenza e permiten apreciar como dúas sensibilidades, mesmo unidas pola vida en parella, poden desenvolver linguaxes plásticas moi persoais.

Carmen Prado: mulleres que agochan preguntas  

 Natural de Rábade, Carmen Prado é unha pintora autodidacta que foi construíndo a súa linguaxe artística a través da intuición, da experimentación e dunha relación moi particular coa cor. A súa experiencia de máis de vinte anos na ilustración anatómica e científica constitúe un antecedente singular dunha traxectoria pictórica que comezou a mostrar publicamente en 2013.  

 Nas súas obras, a figura feminina ocupa un lugar central. As cores vivas, os contrastes marcados e a expresividade dos personaxes configuran un universo situado entre o cómic e o surrealismo, no que a realidade cotiá se mestura coa fantasía e coas emocións humanas.

 Unha das figuras que chama a atención é Circe, personaxe da mitoloxía clásica asociada á maxia, á transformación e ao poder. A súa presenza introduce na exposición unha referencia mitolóxica que permite pensar na representación da muller, na súa autonomía e na forza simbólica das figuras femininas ao longo da historia.  

 Pero o interese da pintura de Carmen Prado non se limita ás personaxes que podemos identificar. Hai tamén outras mulleres anónimas, sen nome nin historia explícita, que atraen a atención pola intensidade das súas expresións. Son rostros que parecen gardar algo, olladas que non se entregan por completo e que deixan no espectador unha sensación de inquedanza.

 Foi precisamente esa impresión a que quedou na mirada de quen percorre a exposición: a impresión de que detrás deses ollos hai preguntas sen resposta, emocións contidas ou pensamentos que non chegamos a coñecer. As figuras parecen existir máis alá do lenzo, como se formasen parte dunha historia que a artista só nos permite intuír.  

 Nesa ambigüidade reside boa parte do seu atractivo. A cor pode ser luminosa e vibrante, pero as expresións non sempre transmiten alegría. Ás veces, a vivacidade cromática convive cunha certa tensión interior, creando un contraste que invita a deterse diante dos cadros e a observar con máis atención.

 A pintura de Carmen Prado non ofrece necesariamente unha interpretación pechada dos seus personaxes. Máis ben, deixa espazo para que cada persoa estableza a súa propia relación coas figuras representadas. E é nese encontro entre a obra e a mirada do público onde as mulleres pintadas parecen adquirir unha vida propia.  

Xesús Vázquez: a emoción da cor e da materia  

 Pola súa banda, Xesús Vázquez, natural de Sarria, percorreu un camiño artístico que evolucionou desde a representación da paisaxe ata a abstracción expresionista. Durante anos compaxinou a profesión médica coa súa paixón pola pintura, que se converteu nunha vía persoal de expresión e nun espazo para explorar outras formas de comunicación.

 Desde a súa primeira exposición, en 2007, desenvolveu unha traxectoria con presenza en mostras individuais e colectivas e en certames internacionais. A súa obra actual caracterízase polo protagonismo das xeometrías, das texturas e dunha paleta na que destacan especialmente os vermellos e os laranxas.  

 O uso da técnica mixta contribúe á riqueza material das composicións. A pintura non se limita aquí á representación dunha realidade recoñecible: a superficie do lenzo convértese nun territorio no que as formas, as capas e as cores se organizan para producir sensacións.  

 O vermello ocupa un lugar destacado, cunha intensidade que pode evocar paixón, enerxía, tensión ou forza expresiva. Xunto cos laranxas e coas estruturas xeométricas, contribúe a crear composicións que non precisan contar unha historia concreta para transmitir emocións.

 Fronte ás figuras recoñecibles e ás expresións humanas que caracterizan a proposta de Carmen Prado, a pintura de Xesús Vázquez abre outro camiño de aproximación: aquí é o espectador quen debe deixarse levar polas relacións entre as cores, as texturas e os volumes, buscando as súas propias asociacións e sensacións.  

Dous artistas, un espazo compartido  

 A convivencia destas dúas propostas é o que dá sentido á exposición. Nun mesmo espazo, o público pasa das mulleres expresivas de Carmen Prado ás composicións abstractas de Xesús Vázquez; das olladas que parecen formular preguntas ás superficies pictóricas que suxiren emocións sen necesidade de recorrer a figuras recoñecibles.

 Non se trata de establecer comparacións nin de decidir cal das dúas linguaxes resulta máis próxima, senón de comprobar como a pintura ofrece múltiples posibilidades de expresión. Unha mesma realidade humana pode aparecer nun rostro, nun xesto ou nunha cor; pode manifestarse nunha personaxe mitolóxica ou nunha composición abstracta na que as formas parecen responder a unha emoción interior.  

 A condición de parella dos artistas engade interese ao encontro, pero non borra as diferenzas entre as súas obras. Cada un conserva o seu territorio creativo, a súa maneira de traballar e os seus recursos expresivos. O resultado é unha exposición que convida a mirar dúas veces: primeiro para descubrir as particularidades de cada artista e despois para percibir o diálogo que se establece entre ambos.

 Con Unha + Un = 2, Carmen Prado e Xesús Vázquez achegan á Guarda dous universos pictóricos construídos desde experiencias e sensibilidades diferentes. A súa viaxe desde a provincia de Lugo para compartir a obra coa vila baixomiñota é tamén unha maneira de tender pontes entre creadores e públicos, de facer circular a arte e de enriquecer a vida cultural local.  

 Ata o 29 de outubro, a Casa do Concello ofrece así a oportunidade de achegarse a unha mostra na que a cor, a materia, as figuras femininas e a abstracción comparten protagonismo. Unha exposición na que, como suxire o seu título, un máis un son dous: dúas identidades artísticas que se encontran sen deixar de ser elas mesmas.

A GUARDA

O proxecto «Contigo no Camiño» pecha en A Guarda unha etapa de acompañamento e participación comunitaria  

•  O acto de clausura, celebrado na contorna da Pasaxe, incluíu unha ruta simbólica entre a explanada Horizonte e o Restaurante Lugar para recoñecer o compromiso de todas as persoas e entidades implicadas

Antes de comezar a actividade final, celebrouse un acto institucional no que estiveron presentes representantes dalgunhas das entidades patrocinadoras e colaboradoras, entre elas a UNED e Interfish. Tamén asistiron diversas autoridades locais, como Cristina Correa, alcaldesa de Oia; Óscar Alonso, tenente de alcalde da Guarda, e Ildefonso de la Campa, director da Xestión do Plan Xacobeo

Fotos: Cruz Vemella

Infogauda/A Guarda

 A contorna da Pasaxe, na Guarda, acolleu hoxe o acto de clausura do proxecto «Contigo no Camiño», unha iniciativa impulsada por Cruz Vermella que, ao longo dos últimos meses, promoveu o acompañamento, a participación comunitaria e a actividade física no territorio.  

 A xornada serviu para poñer en valor o traballo desenvolvido durante este tempo e recoñecer a implicación das persoas, entidades e administracións que contribuíron ao desenvolvemento do proxecto. No encontro participaron representantes do equipo técnico de Cruz Vermella, así como voluntarios e voluntarias que formaron parte activa desta iniciativa.  

 Antes de comezar a actividade final, celebrouse un acto institucional no que estiveron presentes representantes dalgunhas das entidades patrocinadoras e colaboradoras, entre elas a UNED e Interfish. Tamén asistiron diversas autoridades, como Cristina Correa Pombal, alcaldesa de Oia; Óscar Alonso Álvarez, tenente de alcalde da Guarda, e Ildefonso de la Campa Montenegro, director da Xestión do Plan Xacobeo.

 Tras este encontro institucional, os participantes realizaron unha ruta simbólica que partiu da explanada Horizonte, en Portecelo (O Rosal) e rematou no Restaurante Lugar, en Viladesuso (Oia). Este percorrido puxo o punto final a unha xornada marcada pola colaboración, o compromiso colectivo e o recoñecemento ao labor realizado durante os últimos meses.  

 Con esta clausura, Cruz Vermella quixo agradecer publicamente a participación de todas as persoas e entidades que fixeron posible «Contigo no Camiño», unha iniciativa que incidiu na importancia do acompañamento e da implicación social como ferramentas para fortalecer os vínculos entre as persoas e favorecer unha comunidade máis participativa.

 O peche do proxecto supón así unha oportunidade para destacar o valor do traballo conxunto entre profesionais, voluntariado, entidades colaboradoras e administracións, así como a importancia de seguir promovendo iniciativas que contribúan ao benestar e á cohesión social no territorio.

CAMINHA

Mês Sénior encerra com Tarde de Fados na Sociedade de Instrução e Recreio Ancorense (SIRA)

Infogauda/Caminha

 A música, a tradição e o convívio vão marcar o encerramento do Mês Sénior promovido pelo Município de Caminha. No próximo dia 30 de outubro, a Sociedade de Instrução e Recreio Ancorense (SIRA), em Âncora, acolhe a Tarde de Fados. A iniciativa com início às 14h30 dirige-se aos munícipes com 65 ou mais anos. A entrada é gratuita.

 Promovida pelo Programa Caminha + Ativa, esta sessão pretende proporcionar uma tarde de partilha e celebração dedicada à população sénior, reconhecendo o contributo que os mais velhos deram e continuam a dar ao desenvolvimento do concelho.

 O Mês Sénior a decorrer este mês, integra um conjunto diversificado de atividades de caráter social, cultural e comunitário, destinadas a combater o isolamento social.

 Entre as iniciativas em destaque está “O Papel da Minha Vida”, desenvolvida pelo Programa Caminha + Ativa em parceria com o Banco Local de Voluntariado de Caminha. O projeto visa combater o isolamento social e valorizar as experiências e memórias de vida dos participantes, através da expressão artística. Desenhos, colagens, poemas e outras formas criativas têm servido para retratar momentos marcantes dos seus percursos pessoais.

 Dirigida especialmente a seniores em situação de isolamento, a iniciativa inclui visitas domiciliárias realizadas pelas equipas das duas entidades parceiras, promovendo o contacto humano, a partilha de histórias e o fortalecimento dos laços comunitários. Os trabalhos produzidos serão apresentados numa exposição que assinalará o encerramento do Mês Sénior.

 Paralelamente, os residentes no concelho com 65 ou mais anos estão a beneficiar de entrada gratuita nas sessões de cinema realizadas no Cineteatro dos Bombeiros Voluntários de Vila Praia de Âncora, uma medida que procura aproximar a população sénior da oferta cultural existente no território.

 Para o Município de Caminha, o Mês Sénior é uma forma de valorizar a população mais velha, através de iniciativas que combatam o isolamento, incentivem a participação ativa e reforcem o sentimento de pertença à comunidade.

CAMINHA

Requalificação do Pontão Flutuante da Foz do Rio Minho concluída: infraestrutura reforça segurança e operacionalidade

A obra contemplou trabalhos de desassoreamento, a melhoria das condições do cais existente e o prolongamento do pontão, que passou de 18 para 24 metros

Foto: MdeC

Infogauda/Caminha

 A empreitada de Requalificação do Pontão Flutuante da Foz do Rio Minho está concluída, representando um importante investimento na melhoria das condições de segurança e funcionalidade desta infraestrutura estratégica para a atividade marítima local.

 Promovida pela Agência Portuguesa do Ambiente (APA), a intervenção envolveu um investimento de cerca de 170 mil euros e teve como principal objetivo reforçar as condições de segurança, melhorar a operacionalidade do pontão e valorizar uma zona de elevada importância para a navegação e para as atividades ligadas ao rio.

 A obra contemplou trabalhos de desassoreamento, a melhoria das condições do cais existente e o prolongamento do pontão, que passou de 18 para 24 metros. Esta solução permitiu afastar a estrutura da margem, reduzindo o impacto futuro do assoreamento e garantindo melhores condições de utilização aos seus utilizadores.

 A partir de agora, o pontão flutuante oferece maior eficácia no apoio às embarcações e às operações de socorro, reforçando simultaneamente a segurança da navegação e a funcionalidade de um equipamento essencial para quem utiliza a Foz do Rio Minho.

 Esta intervenção constitui mais um passo na valorização das acessibilidades fluviais e marítimas do concelho, garantindo maior segurança, funcionalidade e durabilidade a um equipamento fundamental para a atividade marítima e para as entidades que diariamente operam nesta zona do estuário.

OIA

Nova fin de semana con teatro para todos os públicos en Oia, co espectáculo ‘Garavanciña.Contos con música’ 

•  O domingo, 18 de outubro, ás 16:00 horas na Praza de Abastos   

Infogauda/Oia

 Esta fin de semana o teatro volve a Oia cun novo espectáculo pensado para gozar en familia nas instalacións da Praza de Abastos. O domingo ás 16:00 horas desenvolverase o espectáculo “Garavanciña. Contos con música”, que chega ao municipio da man de Migallas Teatro e dentro do circuíto +Escénicas da Deputación de Pontevedra.  Entrada de balde.

 “Garavanciña” é unha peza teatral que achega a maxia dos contos clásicos nunha divertida e orixinal aventura de monicreques, cancións e narración oral interpretada por Bea Campos. Esta coidada e visual proposta artística parte dun dos contos máis coñecidos da literatura infantil para darlle unha volta aos roles tradicionais de xénero e mantendo a fantasía.

 O Concello de Oia convida á veciñanza a acudir este domingo ás instalacións municipais da Praza de Abastos para gozar en comunidade dunha proposta cultural que combina monicreques, teatro, xogos tradicionais e cancións dirixidas que farán a delicia de todos os públicos (idade recomendada, a partir dun ano). 

VALENÇA DO MINHO

Fortaleza de Chocolate abre inscrições para a edição de 2026 em Valença   

Durante 12 dias, o evento afirma-se como uma feira-mostra dedicada à degustação e à comercialização de produtos de chocolate e doçaria

Foto: MVdoM

Vitor Salvador/Valença do Minho

 A Câmara Municipal de Valença tem abertas as inscrições para a edição de 2026 da Fortaleza de Chocolate, que regressa à Fortaleza de Valença entre 27 de novembro e 8 de dezembro, integrada na programação «Valença é Natal». As candidaturas estão abertas até 6 de novembro.  

 Durante 12 dias, o evento afirma-se como uma feira-mostra dedicada à degustação e à comercialização de produtos de chocolate e doçaria.  

 As inscrições decorrem até 6 de novembro, mediante o preenchimento da ficha de inscrição, disponível em: https://cm-valenca.pt/viver/cultura/fortaleza-de-chocolate/  

 As candidaturas devem ser enviadas por correio eletrónico para cultura@cm-valenca.pt ou entregues presencialmente nos Serviços de Cultura do Município.  

 Podem candidatar-se doceiros e pasteleiros, produtores de chocolate, chocolatiers, empresas e outros agentes económicos cuja atividade se enquadre na temática do certame. A seleção terá em conta a adequação dos produtos ao evento, a qualidade e apresentação das propostas, a produção própria ou artesanal e o contributo para a diversidade da oferta.  

 A edição deste ano distribuirá a sua oferta por cinco espaços da Fortaleza: Praça da República, Largo do Governo Militar, Baluarte do Faro, Largo do Bom Jesus e Jardim das Amoreiras.  

 A iniciativa integra a programação natalícia promovida pelo Município de Valença, que tem início a 27 de novembro e se prolonga até às festividades dos Reis.

VALENÇA DO MINHO

Mosteiro de Sanfins recebe Mercado de Produtos Locais a 24 e 25 de outubro   

Vitor Salvador/Valença do Minho

 O Mosteiro de Sanfins, em Valença, acolhe, a 24 e 25 de outubro, a primeira edição do Mercado de Produtos Locais, que reunirá produtores agrícolas, particulares e empresas para apresentar e comercializar os seus produtos.  

 Além da componente comercial, a iniciativa integra oficinas, degustações, conversas temáticas e atividades culturais dedicadas aos saberes e às tradições do mundo rural.  

 No sábado, 24 de outubro, a abertura oficial está marcada para as 11h00, na entrada principal da Quinta do Mosteiro de Sanfins. O mercado decorre até às 17h00.  

 Às 11h15, a Casa da Eira recebe uma oficina de confeção de broa de milho tradicional e bolo do tacho. Para as 14h00, está prevista a retirada das broas, seguida de uma degustação de javali no pote com castanhas.  

 Pelas 15h00, o palco da entrada principal acolhe uma tertúlia-oficina dedicada à recolha, conservação e troca de sementes, com a participação de Duarte Sanches, jovem agricultor, e dos biólogos Daniel Cunha e Jacinta Pacheco. O programa de sábado termina às 17h00, na igreja, com a projeção do documentário «Aldeias do Futuro».  

 No domingo, 25 de outubro, o mercado funciona entre as 14h00 e as 17h00. A programação começa com uma tertúlia dedicada ao linho, às 14h00, seguindo-se um magusto comunitário, às 15h00. Às 16h00, realiza-se um encontro aberto de cantares e música tradicional, estando o encerramento previsto para as 17h00.  

Inscriçôes abertas para productores

 Os produtores interessados em participar no mercado com uma banca podem inscrever-se através do email: ambiente.valenca@gmail.com ou presencialmente no Centro Interpretativo do Mosteiro de Sanfins (CIMOS).  

 Organizado pelo Município de Valença, em parceria com a Associação Regenera + e os produtores locais, a iniciativa integra o ciclo «À Cerca do Mundo Rural», que pretende valorizar a produção agrícola e alimentar do concelho, incentivar o consumo de proximidade e aproximar produtores e consumidores.

O PORRIÑO

“Mulleres FEMUPO, mulleres que fan Camiño” chega ao Porriño coa súa exposición itinerante 

•  A mostra inaugurarase o luns 19 de outubro ás 11:00 horas na Sala de Prensa do Concello do Porriño e poderá visitarse ata o venres 23. FEMUPO convida á cidadanía a participar no acto de apertura e coñecer as mulleres referentes que protagonizan o proxecto. 

Raquel Touriño/ O Porriño 

 A Federación pola Igualdade das Mulleres da Provincia de Pontevedra (FEMUPO) continúa o percorrido do proxecto “Mulleres FEMUPO, mulleres que fan Camiño” cunha nova parada no Porriño, onde a exposición itinerante permanecerá instalada entre o luns 19 e o venres 23 de outubro. 

 A inauguración oficial terá lugar o luns 19 ás 11:00 horas na Sala de Prensa do Concello do Porriño, nun acto aberto ao que FEMUPO convida a participar a toda a cidadanía. 

 O encontro servirá para presentar o proxecto e achegar ao público as historias das mulleres, colectivos e entidades recoñecidas ao longo das distintas edicións dos Premios Mulleres FEMUPO, convertendo as súas traxectorias en referentes próximos capaces de inspirar a outras persoas. 

 A exposición está composta por sete paneis. O primeiro presenta e contextualiza o proxecto; outros cinco recollen as edicións dos Premios Mulleres FEMUPO de 2022 a 2026; e o último permite acceder, mediante códigos QR, a vídeos e outros contidos dixitais relacionados coas premiadas. 

 Ao longo destes cinco anos, os premios recoñeceron mulleres e entidades de ámbitos como a cultura, o deporte, a empresa, a administración e o asociacionismo, poñendo no foco exemplos de esforzo, talento, compromiso e capacidade para abrir camiño. 

 O proxecto parte dunha idea fundamental: os referentes importan. Coñecer historias de mulleres que romperon barreiras, lideraron proxectos, emprenderon, crearon, competiron ou traballaron polo ben común permite ampliar horizontes e mostrar ás novas xeracións que existen moitos camiños posibles. 

 “Poñer ás mulleres referentes no foco é un gran paso. Queremos que a cidadanía coñeza estas historias e descubra que os referentes femininos están en todos os ámbitos da sociedade e tamén moi preto de nós”, afirman desde FEMUPO.

 “Mulleres FEMUPO, mulleres que fan Camiño” é unha experiencia cultural, educativa e social itinerante que conecta igualdade, territorio e valores do Camiño de Santiago. 

 O proxecto percorre diferentes concellos vinculados ao Camiño Portugués e ao Camiño Portugués pola Costa, combinando exposicións, obradoiros e actividades participativas arredor dos referentes femininos, a igualdade, a participación cidadá e o coidado do territorio. 

 A chegada ao Porriño supón unha nova etapa deste percorrido e unha oportunidade para que a cidadanía se achegue á mostra e coñeza de primeira man as mulleres que protagonizan os Premios Mulleres FEMUPO. 

 Desde FEMUPO animan a veciñanza do Porriño, asociacións, entidades, centros educativos e colectivos do municipio a participar no acto de inauguración.

GALIZA

A CIG-Construción advirte de que os recentes accidentes laborais graves no sector evidencian a falta de formación e seguridade  

• Insta as administracións a intervir e as empresas a adoptar as medidas necesarios para garantir a saúde e integridade das persoas traballadoras 

A Federación da Construción e Madeira (FCM) da CIG insta as administracións públicas a intervir e as empresas a adoptar as medidas necesarias para garantir a saúde e integridade das persoas traballadoras

Foto: CIG

Infogauda/Galiza

 A Federación da Construción e Madeira (FCM) da CIG advertiu hoxe que os recentes accidentes laborais graves rexistrados no sector en Galiza -catro en apenas dous meses- evidencian a problemática que a central sindical vén denunciando dende hai tempo, e que ten que ver coa falta de formación e as deficiencias en materia de prevención e seguridade laboral. En consecuencia, instan as administracións públicas a intervir e as empresas a adoptar as medidas necesarias para garantir a saúde e integridade das persoas traballadoras. 

 En concreto, sinalan as condicións de precariedade e explotación nas que boa parte do persoal ten que desenvolver o seu traballo, especialmente as persoas migrantes que están a nutrir de man de obra o sector a través de interminábeis cadeas de subcontratación. Persoal que non conta a maior parte das veces coa formación necesaria e que ten que traballar sen as medidas de protección oportunas.  

 “Isto está a provocar un aumento dos sinistros, como os acontecidos o pasado 9 de setembro en Negreira no que faleceu un operario brasileiro, o 2 de outubro no Porriño no que foron feridos catro traballadores, onte nun edificio en Vigo no que resultaron lesionados dous operarios senegaleses ou hoxe mesmo en Ourense, no que foron feridos graves outros dous traballadores”, tal e como explica Plácido Valencia, secretario nacional da CIG-Construción. 

 Por iso o responsábel sindical fai fincapé na necesidade de apostar pola formación laboral no sector, así como por incrementar a prevención de riscos e seguridade e saúde laboral. “É necesario tamén un maior compromiso e unha acción decidida da Inspección de Traballo ante as numerosas denuncias presentadas ao longo do país polos graves incumprimentos das empresas, así como unha fiscalización das medidas adoptadas para garantir a integridade das persoas traballadoras”. 

 Precisamente con este obxectivo a CIG está a levar a cabo unha serie de accións no sector, como a desenvolvida o pasado 19 de xuño coa paralización das obras de rehabilitación do Castelo de Monterrei, en Verín, para denunciar as condicións de explotación que padecen as persoas traballadoras estranxeiras das subcontratas portuguesas que prestan servizo para a UTE adxudicataria dos traballos encargados pola Xunta de Galiza.  

 Xornadas de máis de 10 horas e mesmo traballo en sábado son algunhas das irregularidades detectadas nunha obra na que se incumpre sistematicamente o convenio do sector, tal e como a central sindical denunciara diante da Inspección de Traballo a finais do ano pasado. A raíz da protesta a autoridade laboral respondeu a varias das denuncias dándolle en parte a razón á CIG nalgunhas cuestións, polas que abre acta de infraccións graves en materia laboral, “aínda que din que outras non foron quen de constatalas”.

O ROSAL

Amparo e Delia Álvarez, 43 anos detrás da barra do bar Floro e toda unha vida facendo historia no Rosal   

•  As dúas irmáns foron as homenaxeadas rosaleiras no VI Foro da Muller Rural de Galicia Suroeste pola súa traxectoria á fronte dun negocio familiar que souberon reinventar  

A alcaldesa do Rosal, Ámxela Fernández Callís, con Amparo e Delia. Dúas irmás que regresaron da emigración, colleron o relevo do negocio familiar e acabaron convertendo o seu establecemento nun lugar de encontro para varias xeracións de rosaleiros e rosaleiras

Fotos: CdoR

Infogauda/O Rosal  

 O Rosal cambiou moito nos últimos 43 anos, pero hai algo que permanece: Amparo e Delia detrás da barra do bar Floro. Dúas irmás que regresaron da emigración, colleron o relevo do negocio familiar e acabaron convertendo o seu establecemento nun lugar de encontro para varias xeracións de rosaleiros e rosaleiras. A súa historia de traballo, perseveranza e capacidade de adaptación foi recoñecida este xoves no VI Foro da Muller Rural Galega de Galicia Suroeste, celebrado en Pazos de Borbén, onde recibiron a homenaxe en representación do concello do Rosal. 

 Coñecidas nos seus primeiros anos como «as alemás» pola súa procedencia, Amparo e Delia asumiron hai máis de catro décadas o negocio que rexentaba o seu pai, Floro. Fixérono nun momento no que os bares eran espazos frecuentados principalmente por homes e no que ver dúas mulleres á fronte dun establecemento hostaleiro aínda rompía cos costumes da época. 

 Desde aquela, foron testemuñas e protagonistas da evolución social do Rosal. Viron cambiar os hábitos, as formas de relacionarse e a propia maneira de entender a hostalaría. E souberon adaptarse a cada etapa, reinventando o negocio sen perder a súa identidade nin a proximidade coa clientela. 

 A alcaldesa do Rosal, Ánxela Fernández Callís, destacou que «a historia de Amparo e Delia é tamén unha maneira de contar a historia recente do noso concello. A través delas podemos ver como cambiou a sociedade, como as mulleres foron conquistando espazos que antes parecían reservados aos homes e como un pequeno negocio familiar pode converterse nun referente para todo un pobo». 

 A rexedora puxo en valor a súa capacidade de emprendemento e a constancia coa que mantiveron vivo o bar Floro durante máis de catro décadas. «Cando chegaron, eran dúas mulleres novas, emigrantes retornadas, que se puxeron detrás dunha barra nun mundo moi diferente ao actual. Non só conseguiron sacar adiante o negocio, senón que souberon adaptarse aos cambios, superar dificultades e facer do seu traballo un exemplo de profesionalidade, independencia e empoderamento feminino», sinalou. 

 Unha traxectoria que tamén conserva unha importante dimensión familiar. As dúas irmás continuaron o camiño iniciado polo seu pai e fixeron medrar un establecemento que leva o seu nome. «Estou convencida de que Floro sentiría un enorme orgullo ao ver o que as súas fillas fixeron co negocio que el puxo en marcha. Amparo e Delia souberon respectar esa herdanza e, ao mesmo tempo, construír a súa propia historia», expresou a rexedora. 

 E se algo contribuíu tamén á popularidade do bar Floro foi a súa cociña, especialmente uns bocadillos que forman parte da memoria gastronómica de moitas persoas da comarca. «No Rosal podemos presumir de ter algúns dos mellores bocadillos do Baixo Miño, e iso tamén é mérito delas», apuntou a alcaldesa. 

Un recoñecemento ao traballo das mulleres do rural 

 O VI Foro da Muller Rural Galega reuniu a representantes institucionais e público de diferentes municipios nun acto xa consolidado como referente na visibilización e posta en valor do papel das mulleres no desenvolvemento social, económico e cultural do territorio.  

 Un dos momentos centrais da xornada foi a entrega dos recoñecementos ás trece mulleres distinguidas nesta edición polas súas traxectorias profesionais e persoais, exemplos do dinamismo e da diversidade do rural galego. Ao longo da gala proxectáronse diferentes pezas audiovisuais que permitiron coñecer as historias de vida das galardoadas e a súa contribución ao desenvolvemento das súas comunidades, xerando momentos de grande emoción e numerosos aplausos entre o público asistente.  

Alcaldesas e alcaldes, coas mulleres recoñecidas nesta edición do Foro da Muller Rural de Galicia Suroeste

 

 Xunto co Delia e Amparo Álvarez foron recoñecidas Susana Garrido, cantante e compositora, por Fornelos de Montes; Lucía Torres, de Floristería Flor de Lis, por Gondomar; Flora Carrera, de Tapería Flora, por Mos; Loli Vicente, das Mulleres Rurais de Chandebrito, por Nigrán; Patricia Muñoz, de Amodo Turismo, por Oia; Carlota Simón, de Gandería GS, por Pazos de Borbén; Ana Sánchez, da empresa familiar Sánchez Álvarez, por Redondela; Paloma Romero, de Barbería L'Uomo, por Soutomaior; Reme Ortega, do Grupo Cultural San Roquiño, de Goián, por Tomiño; e Hortensia Rodríguez, de Floristería La Flor, por Tui.  

 Outro dos momentos máis significativos foi a emotiva homenaxe a Carmen Tellado, veciña de Pazos de Borbén e histórica cociñeira do CEIP do municipio. Entre unha gran ovación do público, recibiu a escultura conmemorativa do foro, creada pola artista Liliya Pobornikova, como mostra de gratitude por toda unha vida dedicada ao servizo da comunidade educativa e do rural.  

 Coa celebración desta sexta edición, Galicia Suroeste reafirma a súa aposta por dar visibilidade ás mulleres que, co seu traballo diario, fan posible un medio rural máis dinámico, innovador e cheo de oportunidades, consolidando o Foro da Muller Rural Galega como unha cita de referencia para o conxunto do territorio.  

 Esta iniciativa desenvólvese no marco do Plan Estratéxico da Política Agraria Común (PEPAC) 2023-2027 a través da iniciativa LEADER, cofinanciada polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (FEADER), o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación e a Xunta de Galicia, contribuíndo así a promover o desenvolvemento sostible do medio rural e a igualdade de oportunidades no territorio. 

DEPORTES

O atletismo de Ferrolterra homenaxea á atleta Julia Vaquero cunha dobre convocatoria de recoñecemento deportivo e literario  

•  O Club Ferrol Atletismo, en colaboración co Concello de Ferrol, o Clube de Prensa de Ferrol, Ramón Loureiro e Isidoro Hornillos, organiza unha homenaxe nas pistas da Malata e a presentación da novela biográfica Chámome Julia. 

 

Ricardo Rodríguez Vicente/Deportes

 Todo o Atletismo de Ferrolterra renderá homenaxe á atleta Julia Vaquero Sousa os vindeiros días 16 e 17 de outubro cunha programación que combinará o recoñecemento á súa traxectoria deportiva coa presentación dunha novela biográfica dedicada á súa figura. 

 Os actos están organizados polo Club Ferrol Atletismo, en estreita colaboración co adestrador nacional de atletismo Marcelo Rodríguez Serantes, Concello de Ferrol, Clube de Prensa de Ferrol, o xornalista Ramón Loureiro e Isidoro Hornillos, autor da obra Chámome Julia.  

 A primeira cita terá lugar o venres, 16 de outubro, ás 17.30 horas, nas pistas de atletismo da Malata, en Ferrol. O encontro dos atletas de Ferrolterra servirá para render homenaxe a Julia Vaquero, unha figura destacada do atletismo, nun espazo estreitamente vinculado á práctica deste deporte e á formación de novas xeracións de atletas.

 A programación continuará o sábado, 17 de outubro, ás 12.30 horas, no Hotel Almirante de Ferrol, coa presentación do libro Chámome Julia, escrita por Isidoro Hornillos. A obra, que conta con prólogos de Alejandro Blanco e Ramón Loureiro, achega ao público a figura da atleta a través do xénero biográfico.  

 Na presentación intervirán Isidoro Hornillos, autor do libro; Julia Díaz, presidenta do Clube de Prensa de Ferrol, xornalista e escritora; e Ramón Loureiro, escritor e xornalista.

 A presentación será de entrada libre, de xeito que todas as persoas interesadas poderán participar nesta cita coa literatura e co deporte.  

 A iniciativa pretende reunir a comunidade deportiva e cultural arredor da figura de Julia Vaquero e ofrecer unha oportunidade para recoñecer a súa traxectoria, así como para coñecer unha obra literaria que a sitúa no centro do relato.

DATOS DE INTERESE  

Homenaxe a Julia Vaquero  

Data: venres, 16 de outubro de 2026.  

Hora: 17.30 h.  

Lugar: pistas de atletismo da Malata, Ferrol.  

Presentación do libro Chámome Julia  

Data: sábado, 17 de outubro de 2026.  

Hora: 12.30 h.  

Lugar: Hotel Almirante, Ferrol.  

Autor: Isidoro Hornillos.  

Entrada: libre.  

Organización: Club Ferrol Atletismo, en estreita colaboración co adestrador nacional de atletismo Marcelo Rodríguez Serantes, Concello de Ferrol, Clube de Prensa de Ferrol, Ramón Loureiro e Isidoro Hornillos.

OIA

Festa do Magosto en Torroña

•  O sábado, 17 de outubro de 2026,  na Cantina (ao lado da igrexa de Torroña)

Nuria Castro Martínez/Oia

 A Asociación Forestal e Educación Ambiental A Jalleira, organiza este próximo sábado, 17 de outubro, a Festa do Magosto en Torroña (Oia), un evento que combina a tradición outonal galega, a divulgación do patrimonio natural e o lecer veciñal. 

 A xornada dará comezo ás 16:00 horas cun roteiro ambiental guiado de aproximadamente 6km, que partirá dende o torreiro de Torroña ata . Durante o percorrido, explicaranse os detalles do proxecto de Custodia do territorio nas Regateiras, unha iniciativa a longo prazo orientada á conservación, mellora e valorización deste humidal de gran relevancia biolóxica. 

 A partir das 18:00 horas, a celebración continuará na cantina situada ao lado da igrexa de Torroña, onde se ofrecerán castañas de balde e servizo de cantina a prezos populares. A animación musical estará a cargo do grupo "Deixandar", procedente do Rosal, que ofrecerá unha actuación en directo para amenizar o serán. 

 Con esta iniciativa, A Jalleira convida a toda a veciñanza e visitantes a gozar dunha tarde de convivencia e a coñecer máis de preto o patrimonio natural do municipio. 

DATOS DO EVENTO: 

• Evento: Festa do Magosto en Torroña (Oia) 

• Data: Sábado, 17 de outubro de 2026 

• Lugar: Cantina (ao lado da igrexa de Torroña) 

Programa: 

• 16:00 h: Roteiro ambiental guiado (aprox. 6 km) dende o torreiro. 

• 18:00 h: Castañada de balde, cantina a prezos populares e música en directo con "Deixandar" (O Rosal).

OIA

O Concello de Oia convoca as axudas á natalidade para os nenos e nenas nacidos en 2025   

Casa do Concello de Oia

Foto: Hombre DHojalata

Infogauda/Oia   

 O Concello de Oia lanza unha convocatoria de axudas de apoio á natalidade, das que se poderán beneficiar as familias nas que houbese algún nacemento ou adopción durante o pasado ano. As axudas serán de 200 euros por menor nacido entre o 1 de xaneiro e 31 de decembro de 2025 e deberán destinarse a gastos relacionados co nacemento ou adopción do menor e realizados en establecementos do comercio local.  

 Esta iniciativa, que o Concello pon en marcha por segundo ano consecutivo tras a excelente acollida da convocatoria do ano pasado, ten por obxectivo loitar contra o descenso da natalidade e o despoboamento, ao mesmo tempo que se estimula o comercio local. En total, neste 2026 a Administración local destinará 1.800 euros a estes cheques-bebé, que terán un importe individual de 200 euros.   

 Os requisitos para poder optar á axuda son que o pai/nai/titor/titora solicitante teña a custodia do menor nado e que toda a unidade familiar (incluído o neno/a nado en 2025) estea empadroada no concello de Oia e no mesmo domicilio familiar. Solo se concederá unha axuda por menor.  

 As persoas interesadas deberán presentar a solicitude e documentación no rexistro do Concello de Oia, por medios telemáticos ou de forma presencial.  O prazo de presentación rematará o 30 de outubro.  

 Toda a información sobre estas axudas está tamén dispoñible na sede electrónica do Concello de Oia na seguinte ligazón: 

https://oia.sedelectronica.es/preview-document/dab23a53-0705-4d35-a32b-9b7d853613fd/