21 de nov. de 2026

TOMIÑO

O Concello de Tomiño impulsa o debate sobre a memoria democrática no Baixo Miño  

•  A conferencia de Baltasar Garzón sobre a resposta aos crimes das ditaduras dende unha perspectiva internacional abriu unhas xornadas que recuperaron as historias das mulleres represaliadas polo franquismo e afondaron en como se viviu a represión no Baixo Miño.  

 

A alcaldesa de Tomiño, Sandra González, nun momento da presentación do exmaxistrado da Audiencia Nacional, Baltasar Garzón
Fotos: CdeT
Aspecto que ofrecía o Auditorio de Goián, onte venres, na conferencia que ofreceu Baltasar Garzón, que abriu as xornadas de memoria democrática en lembranza de Francisco Rodríguez Otero, Paquiño de Figueiró
Momento no que a alcaldesa Sandra González lle fixo entrega ao exmaxistrado da Audiencia Nacional e asesor da Fiscalía da Corte Penal Internacional, Baltsar Garzón, dun cadro cunha fotografía de Francisco Rodríguez Otero, Paquiño de Figueiró, xunto con outros compañeiros


Infogauda/Tomiño

 O Auditorio de Goián acolleu este venres e sábado as xornadas de memoria democrática en lembranza de Francisco Rodríguez Otero, Paquiño de Figueiró. O seu legado foi o punto de partida dun encontro organizado polo Concello de Tomiño para achegar á veciñanza o debate sobre a investigación dos crimes do 36, o recoñecemento das vítimas e o impacto da represión franquista no Baixo Miño. 

 Baltasar Garzón abriu as xornadas o venres cunha conferencia na que puxo en relación distintos procesos de recuperación da memoria en países que atravesaron ditaduras e transicións democráticas. Desde a súa experiencia como maxistrado da Audiencia Nacional e como asesor da Fiscalía da Corte Penal Internacional, abordou o papel da xustiza na investigación das violacións dos dereitos humanos e a importancia de esclarecer o ocorrido para que os crimes non queden impunes e as vítimas poidan obter respostas e reparación. 

 Na apertura, a alcaldesa, Sandra González, quixo destacar que «lembrar a Paquiño é tamén preguntarnos cantas historias coma a súa quedaron sen contar nas nosas parroquias. Queremos que a veciñanza, e sobre todo a xente nova, saiba quen eran aquelas persoas, que defendían e por que foron perseguidas».  

 As mesas do sábado levaron esa reflexión á historia galega. Na primeira, Aurora Marco participou xunto ao historiador Lourenzo Fernández Prieto e ao médico forense Fernando Serrulla. A represión contra as mulleres estivo presente nas dúas conversas. As intervencións de Marco e, na segunda mesa, da xornalista e escritora Montse Fajardo recuperaron as historias das mulleres perseguidas e das que deron refuxio a outras persoas en plena represión. 

 Na mesa dedicada ao Baixo Miño, Fajardo compartiu conversa co investigador Quico Paz Antón e con Helena Pousa, presidenta da Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica do Baixo Miño, Condado e Louriña. Moderado polo historiador e escritor Bieito Alonso, a mirada local permitiu situar a represión na historia dunha comarca cun movemento agrario organizado e cunha veciñanza implicada na defensa dos seus dereitos. 

 A alcaldesa vinculou tamén o exercicio da memoria coa defensa das liberdades no presente. «Coñecer a nosa historia axúdanos tamén a mirar para o presente e a preguntarnos que estamos dispostos a dar por bo. O autoritarismo gaña terreo cando empezamos a ver como normal que se cale a quen discrepa ou que se poñan en cuestión os dereitos e as liberdades de certas persoas», afirmou.

REDONDELA

Carme da Silva apela a un último empurrón para conseguir un BNG forte que faga valer Galiza en Madrid  

•  A candidata pide á cidadanía que sexa “o algoritmo” do Bloque para multiplicar o apoio á única candidatura que defende os intereses do país 


A candidata do BNG ao Congreso, Carme da Silva lembrou que nas Cortes decídense cuestións fundamentais como as pensións, o financiamento dos servizos públicos, as políticas de vivenda, as infraestruturas ou a mobilidade ferroviaria, e reivindicou unha representación galega que defenda estas necesidades sen subordinar os intereses do país a outras prioridades

Fotos: BNG



Infogauda/Pontevedra

 A candidata do BNG ao Congreso, Carme da Silva, chamou hoxe a mobilizar todos os apoios na recta final da campaña electoral para conseguir que o 29N Galiza conte cunha representación forte do BNG en Madrid. No mitin celebrado en Redondela apelou a todas as persoas que queren que o país teña voz propia forte a facer un último esforzo nos días que restan, trasladando a mensaxe do BNG ás persoas da súa contorna e contribuíndo a multiplicar o voto nacionalista. “Pedímosvos que sexades o noso algoritmo, que faledes cos veciños, coas veciñas, con todas as persoas próximas para que o 29 de novembro Galiza conte e se faga valer se votamos masivamente ao Bloque Nacionalista Galego”, afirmou.  

 Da Silva subliñou que nestas eleccións están en xogo os dereitos das galegas e galegos como pobo e a capacidade de decidir sobre cuestións que condicionan directamente a vida diaria e o futuro do país. “En Madrid decídense moitísimas cousas que nos afectan e é importante que nesas decisións teñamos forza para influír e para poder decidir en función do que nos interesa aos galegos e ás galegas, e que non se tomen as decisións en función do que interesa en Madrid”, sinalou.   

 Lembrou que nas Cortes decídense cuestións fundamentais como as pensións, o financiamento dos servizos públicos, as políticas de vivenda, as infraestruturas ou a mobilidade ferroviaria, e reivindicou unha representación galega que defenda estas necesidades sen subordinar os intereses do país a outras prioridades, adoptando solucións propias para unha realidade galega que é moi diferente á como a ven e a queren atallar dende os despachos madrileños. “Temos das pensións máis baixas do Estado. Galiza está discriminada no financiamento dos servizos públicos. Hai que poñer fin a esa discriminación”, salientou.  

 No caso de Redondela, Carme da Silva puxo o foco en dúas reivindicacións fundamentais para o municipio e a súa contorna: a implantación do tren de proximidade e a eliminación das peaxes da AP-9. Defendeu a necesidade de avanzar nunha rede ferroviaria que responda ás necesidades reais de mobilidade da veciñanza e permita desprazarse en transporte público con garantías fronte a un modelo que condena a depender do coche. Neste sentido, lembrou que foi o Bloque quen conseguiu introducir na Lei estatal de Mobilidade a obriga de elaborar un estudo sobre a situación e as necesidades galegas con respecto ao tren, fronte ao intento do PP de eliminar da propia lei todas as referencias a Galiza.  

 Tamén reivindicou unha AP-9 de titularidade galega e libre de peaxes. Lembrou que Redondela está especialmente afectada por esta infraestrutura, que supón unha barreira que xera moitos problemas para a vila, e foi contundente: “Temos que rematar coa estafa”. Salientou que grazas á presión do BNG no acordo de investidura conseguíronse bonificacións para as persoas usuarias recorrentes do 75%, chegando ao 87,5% no treito entre Vigo e Tui. “A AP-9 xa a pagamos moitas veces. Agora precisamos máis forza, dar un salto que nos permita ter máis peso político e condicionar as decisións que se tomen dende Madrid para que as decisións sobre ela se tomen dende Galiza. Non pode haber máis escusas”, subliñou.  

 Por todo isto, Da Silva chamou a concentrar o voto no BNG para garantir unha voz propia, reivindicativa e útil nas Cortes, lembrando que cada escano que gañe o Bloque é un escano menos para a dereita e para as forzas que non defenden os intereses galegos. “Temos que ter capacidade para poder decidir e para iso temos que ter máis deputados e deputadas, porque aínda que en Galiza escóllense 23 deputados e 16 senadoras, o BNG é a única forza que representa os intereses do país, a única que realmente representa e loita por Galiza”, concluíu.

CULTURA

Dino Pacio Lindín: a memoria dun galego que fixo da palabra unha ferramenta de conciencia e transformación


Dino Pacio Lindín nunha imaxe de arquivo
Fotos: Cedidas
No acto interviñeron Armando Requeixo, crítico literario e profesor da Universidade de Santiago de Compostela; Francisco Álvarez Álvarez (Koki), poeta e amigo de Dino Pacio, e Xosé Manuel Malheiro Guitiérrez, profesor do Universidade da Coruña (UDC)

Infogauda/Redacción

 O pasado 18 de novembro, a Casa da Cultura do Concello da Pastoriza acolleu un acto de lembranza e recoñecemento á figura de Dino Pacio Lindín, coincidindo coa conmemoración da súa data de nacemento. Un encontro que quixo recuperar a súa memoria e poñer en valor unha obra intelectual e pedagóxica singular, coa reedición de dous dos seus traballos máis significativos: Juventud radical (Ediciones Felmar, 1978) e Terra Húmeda (Ediciones Celta, 1979), esta última con ilustracións de Xosé Vizoso.


As dúas publicacións volven agora ás librarías da man de Ondina Ediciones, co patrocinio do Concello da Pastoriza 

 As dúas publicacións volven agora ás librarías da man de Ondina Ediciones, co patrocinio do Concello da Pastoriza e grazas ao empeño persoal do seu alcalde, Darío Cabaneiro, que fixo posible esta iniciativa de recuperación editorial e memoria cultural.  

 No acto interviñeron Armando Requeixo, crítico literario e profesor da Universidade de Santiago de Compostela; Francisco Álvarez Álvarez (Koki), poeta e amigo de Dino Pacio, e Xosé Manuel Malheiro Guitiérrez, profesor do Universidade da Coruña (UDC) e amigo de Dinio Pacio Lindín. Tres voces que, desde perspectivas diferentes, contribuíron a achegarse á personalidade, á traxectoria e ao legado dun home que merece ocupar un lugar máis destacado na historia cultural e educativa de Galicia.

Un galego no corazón dos movementos sociais dos anos sesenta  

 Mais, quen foi realmente Dino Pacio Lindín?  

 Foi un galego que, a finais dos anos sesenta, emprendeu o camiño do exilio cara a Nova York. Alí desenvolveu unha intensa actividade intelectual e social, impartindo materias de Socioloxía da Xuventude, vinculadas aos movementos sociais dos anos sesenta, nas universidades de Rochester, CUNY e SUNY.

 Pero a súa achega máis singular, e probablemente unha das menos coñecidas en Galicia, foi a posta en marcha de iniciativas innovadoras de alfabetización en inglés dirixidas á poboación inmigrante latina, fóra dos circuítos escolares convencionais.  

 Dino Pacio entendía que aprender unha lingua non podía reducirse á adquisición instrumental dun código de comunicación. A alfabetización debía partir da realidade inmediata das persoas, das súas necesidades sentidas, da súa experiencia vital e do universo cultural no que estaban inseridas. Desde a curiosidade pola sociolingüística, estableceu unha estreita relación entre a palabra escrita e a identidade cultural dos participantes, facendo da aprendizaxe un proceso de coñecemento mutuo, conciencia crítica e transformación social.  

 Aquela concepción pedagóxica tomou corpo en Solidaridad Humana, un centro de formación que permaneceu activo durante dúas décadas, entre 1975 e 1995.

Solidaridad Humana: aprender a palabra para conquistar a conciencia  

 Solidaridad Humana foi moito máis ca un centro de alfabetización. Constituíu unha experiencia educativa innovadora, destinada a persoas que permanecían fóra do ámbito escolar convencional e para as que era necesario deseñar estratexias de aprendizaxe imaxinativas, participativas e vinculadas ás súas propias condicións de vida.  

 Dino Pacio soubo identificar esas necesidades e interpretalas desde unha perspectiva profundamente humanista. O dominio da palabra debía abrir o camiño ao exercicio da conciencia. Tratábase de converter a educación nunha ferramenta político-pedagóxica na que a problematización da realidade prevalecese sobre a simple memorización de contidos; unha aprendizaxe que permitise cuestionar o mundo, comprender as súas contradicións e intervir nel.

 A experiencia bebía directamente do espírito do Maio do 68, movemento no que Dino Pacio participara, e da súa contestación ás estruturas sociais autoritarias e hexemónicas. Daquela rebeldía xurdiu tamén a necesidade de construír novos modelos de relación social, política e cultural, asentados na participación, na igualdade e na solidariedade.  

 Un dos lemas que sintetizaba aquela filosofía era «A letra con música entra». A través da música, entendida como linguaxe universal, facilitábase a aprendizaxe do inglés e derrubábanse barreiras idiomáticas, prexuízos raciais, diferenzas de clase e fronteiras urbanas segregadoras. A música convertíase así nun territorio común desde o que compartir experiencias e construír coñecemento.

 Inspirado na pedagoxía do lugar, Dino Pacio rachou coa concepción tradicional da alfabetización de adultos inmigrantes, tantas veces desconectada do contexto sociocultural, das motivacións e das necesidades reais dos seus destinatarios. Fronte a un modelo educativo imposto desde fóra, propuxo unha aprendizaxe nacida da propia comunidade e das súas experiencias.  

 A consigna «Todos ensinan, todos aprenden» expresaba con claridade ese principio. Os estudantes eran, á vez, alumnos e profesores. Compartían saberes, ensinaban e aprendían a partir das súas realidades cotiás e das problemáticas sociais, económicas e políticas que condicionaban as súas vidas. A lingua propia, a memoria cultural e a tradición comunitaria rural de moitos dos participantes constituían o punto de partida para avanzar cara a novos coñecementos.

 Non se trataba de practicar a caridade nin de reproducir unha relación asistencial entre quen sabe e quen recibe. Tratábase de recoñecer a capacidade de cada persoa para ensinar, aprender e contribuír á transformación colectiva. A corresponsabilidade, a reciprocidade e a solidariedade substituían así os vellos esquemas paternalistas.  

 Solidaridad Humana converteuse, deste xeito, nun espazo de reivindicación social e defensa dos dereitos daquela numerosa minoría hispanofalante dos Estados Unidos. Unha experiencia pedagóxica de base comunitaria que transcendía o ámbito académico para converterse nun exercicio de cidadanía e dignidade colectiva.

O galego, lingua estranxeira oficial en Nova York  

 Un dos aspectos máis sorprendentes e significativos da traxectoria de Dino Pacio foi a súa capacidade para trasladar esa concepción plural e democrática da educación ao recoñecemento das linguas de orixe dos inmigrantes.  

 Ao abeiro da Lei Federal de Educación Bilingüe de 1968, que recoñecía o dereito dos inmigrantes a recibir alfabetización na súa lingua materna como paso cara á aprendizaxe do inglés, Dino Pacio conseguiu que o galego fose recoñecido en Nova York como lingua estranxeira oficial a efectos académicos.

 Este feito, de enorme relevancia simbólica e cultural, expresa tamén a coherencia dun home que nunca entendeu a educación como unha vía de asimilación ou renuncia á identidade propia, senón como un proceso de encontro entre culturas. Aprender unha nova lingua non debía significar abandonar a propia. Pola contra, o recoñecemento da lingua de orixe constituía unha condición fundamental para construír unha aprendizaxe respectuosa coa identidade e a dignidade das persoas.  

 A súa proposta promovía, en definitiva, un ideal de humanización mediante a reflexión e a acción transformadoras, cultivando valores epistemolóxicos, éticos e educativos como a innovación, a responsabilidade, a tolerancia, a reciprocidade, a solidariedade e o compromiso.

Unha experiencia recoñecida nos Estados Unidos, unha memoria aínda pendente en Galicia  

 A dimensión e o alcance de Solidaridad Humana quedaron avalados polos recoñecementos que recibiu ao longo da súa traxectoria.  

 En 1981, o proxecto obtivo o premio «Dissemination», concedido polo Fondo para o Melloramento da Educación Postsecundaria (FIPSE), tras ser seleccionado entre 2.000 escolas técnicas e universidades dos Estados Unidos. Ese mesmo ano, un estudo da Fundación Ford sobre alfabetización de adultos destacaba Solidaridad Humana como exemplo de éxito dun programa educativo de base comunitaria.  

 En 1982 chegaría outro importante recoñecemento: o Premio Nacional de Servizo á Comunidade, concedido pola Asociación Nacional de Colexios Comunitarios, en consideración ao seu labor a prol da educación de adultos nos Estados Unidos.  

 Non estamos, pois, ante unha experiencia menor nin ante unha iniciativa anecdótica. Estamos ante un proxecto educativo que soubo anticiparse a moitas das preocupacións pedagóxicas e sociais que hoxe consideramos fundamentais: a aprendizaxe contextualizada, a participación comunitaria, o diálogo intercultural, a educación como práctica de liberdade e a construción colectiva do coñecemento.  

 E, porén, Dino Pacio Lindín deixounos en 2025 sen ter recibido en Galicia o recoñecemento institucional que a súa traxectoria merecía. Máis alá do libro homenaxe coordinado en 2022 polo seu antigo alumno e profesor Manuel Rivas García e da decisión do Concello da Pastoriza de dedicarlle unha rúa en 2025, a súa figura permaneceu demasiado tempo nunha discreta marxe da nosa memoria colectiva.  

 Quizais por iso o encontro celebrado o pasado 18 de novembro adquiriu unha dimensión que vai máis alá da presentación e reedición de dous libros. Foi tamén un acto de reparación moral e intelectual. Unha oportunidade para devolver á memoria pública un home que, desde a distancia do exilio, soubo proxectar o nome de Galicia nunha experiencia educativa de enorme valor social e humano.  

 Porque Dino Pacio non foi simplemente un galego que marchou a Nova York. Foi un home que levou consigo unha lingua, unha cultura e unha maneira de entender o mundo, e que soubo poñelas ao servizo da dignidade das persoas e da transformación da sociedade.  

 Recuperar os seus libros é recuperar tamén unha parte da nosa historia. Recoñecer a súa obra é recoñecer que a educación pode ser moito máis ca transmisión de coñecementos: pode ser conciencia, emancipación, solidariedade e liberdade.  

 Que a súa memoria non volva caer no esquecemento. E que a terra lle sexa leve.

Nota de Redacción de Infogauda: Esta crónica foi posible, grazas a información feita pública por Xosé Manuel Malheiro Gutiérrez, a quen lle agradecemos súa acreditada xenerosidade.

20 de nov. de 2026

DESPORTO

Fortaleza de Valença recebe o Corta Mato Nacional  


Mapa percurso
Fonte: MVdoM

Vitor Salvador/Valença do Minho

 A Fortaleza de Valença prepara-se para receber dois dias de grande espetáculo desportivo, com a realização dos Campeonatos Nacionais de Corta-Mato, uma das principais competições do calendário nacional de atletismo.  

 A competição terá como cenário os fossos da Fortaleza de Valença, num circuito que percorre os espaços entre o Baluarte do Carmo, as Portas do Meio e o Baluarte de Sant’Ana.  

𝐒𝐚́𝐛𝐚𝐝𝐨, 𝟐𝟏 𝐝𝐞 𝐧𝐨𝐯𝐞𝐦𝐛𝐫𝐨  

➡12h00 – Veteranas F35-F40  

➡ 12h50 – Veteranos M35-M40  

➡ 13h40 – Veteranas F45-F50  

➡ 14h20 – Veteranos M45-M50  

➡ 15h20 – Veteranas F55 e superiores  

➡ 16h00 – Veteranos M55 e superiores  

𝐃𝐨𝐦𝐢𝐧𝐠𝐨, 𝟐𝟐 𝐝𝐞 𝐧𝐨𝐯𝐞𝐦𝐛𝐫𝐨  

➡ 09h00 – Sub-18 masculinos  

➡ 09h20 – Sub-18 femininos  

➡ 09h45 – Sub-20 masculinos  

➡ 10h00 – Sub-20 femininos  

➡ 10h25 – Absolutos masculinos, Série B  

➡ 11h10 – Absolutos femininos, Série B  

➡ 12h00 – Estafeta Mista  

➡ 12h25 – Absolutos masculinos, Elite  

➡ 12h55 – Absolutos femininos, Elite  

➡ 13h25 – Sub-14 masculinos  

➡ 13h40 – Sub-14 femininos  

➡ 13h55 – Sub-16 masculinos  

➡ 14h15 – Sub-16 femininos  

 Durante dois dias, a Fortaleza de Valença será o ponto de encontro do atletismo nacional, num evento que junta competição, desporto e património, num cenário histórico de características únicas.  

 A organização é da Federação Portuguesa de Atletismo, em colaboração com a Associação de Atletismo de Viana do Castelo e a Câmara Municipal de Valença.

DEPORTES

A SANGRIÑA REXURDE NUN DUELO DIRECTO POLA PERMANENCIA, CON HOMENAXE A JUAN MARÍA 

•  O Estadio Municipal de A Sangriña acollerá este domingo 22 de novembro, a partir das 16:30 horas, un enfrontamento vital correspondente á xornada 12 da Primeira Futgal (Grupo 6) que medirá ao Sporting Guardés fronte ao C.C.D. Chaín




Ricardo Rodríguez Vicente/A Guarda

 Máís alá do estritamente deportivo, o encontro estará marcado pola emoción e o recordo, xa que a xornada servirá de sentida homenaxe "En memoria de Juan María, D.E.P.", tal e como destaca o cartel oficial do partido. 

Duelo de necesidades na zona baixa 

 Ambos conxuntos chegan a esta cita con urxencias clasificatorias e separados por moi pouca marxe na táboa, o que converte os tres puntos en xogo nun auténtico botín de cara á loita pola salvación:

 • Sporting Guardés: O cadro local ocupa actualmente a 18.ª posición (pechacancelas da categoría). Os guardeses precisan facerse fortes ao abeiro da súa afección na Sangriña para sumar unha vitoria que lles permita recortar distancias cos seus predecesores, rachar a dinámica negativa e dar un paso adiante na táboa. 

• C.C.D. Chaín: O conxunto visitante chega á Guarda situado no 14.º posto, marcando a fronteira da zona perigosa. Un triunfo a domicilio daríalles un importante balón de osíxeno para afastarse dos postos de descenso e afianzarse na zona media-baixa. 

O factor A Sangriña 

 Con todo por decidir e sabendo da importancia de sumar ante un rival directo, o Sporting Guardés fai un chamamento á súa afección para que acuda este domingo ás 16:30 h a arroupar ao equipo nunha tarde de fútbol, sentimento e loita polo escudo.

O ROSAL

A voz da infancia e mocidade rosaleira resoa no Parlamento galego con Fogaric@s   

•  O grupo de participación infantil e xuvenil do Rosal participou no XIV Foro Infantil de UNICEF, dedicado nesta edición á defensa dos dereitos da infancia 

 

O grupo de participación infantil e xuvenil do Rosal, Fogaric@s, levou as súas reivindicacións ata o Parlamento de Galicia, onde participou no XIV Foro Infantil de UNICEF
Fotos: CdoR
O grupo de participación infantil e xuvenil do Rosal, Fogaric@s no Parlamento de Galicia

Infogauda/O Rosal

 A infancia ten voz propia, dereitos que deben ser respectados e moito que dicir sobre as decisións que afectan ao seu presente e ao seu futuro. O grupo de participación infantil e xuvenil do Rosal, Fogaric@s, levou as súas reivindicacións ata o Parlamento de Galicia, onde participou no XIV Foro Infantil de UNICEF, un encontro que nesta edición puxo o foco na defensa dos dereitos da infancia e na importancia de garantir o seu cumprimento. 

 A rapazada rosaleira compartiu esta experiencia con representantes doutros grupos de participación infantil e adolescente de Galicia, nun espazo de encontro e reflexión no que os nenos, nenas e adolescentes foron os protagonistas. A xornada permitiu poñer en común preocupacións, intercambiar experiencias e reivindicar o papel activo que deben ter as novas xeracións na sociedade. 

 Un dos momentos máis destacados do foro chegou da man de Suevia, integrante de Fogaric@s, que foi a encargada de realizar a intervención de peche do encontro. Na súa intervención, a moza rosaleira fixo fincapé en que os dereitos da infancia son inviolables e que as institucións públicas teñen a obriga de velar polo seu respecto e cumprimento, lembrando que non abonda con recoñecelos sobre o papel, senón que é necesario garantir que se cumpran na vida cotiá de todos os nenos e nenas. 

 Suevia reivindicou tamén o dereito da infancia e da adolescencia a expresar as súas opinións, a participar e a ser escoitadas, especialmente cando se trata de cuestións que lles afectan directamente. Unha mensaxe que resume o espírito do traballo que desenvolve Fogaric@s ao longo de todo o ano: demostrar que a participación infantil non debe ser un acto simbólico, senón unha oportunidade real para contribuír á toma de decisións. 

 A delegación rosaleira estivo acompañada pola concelleira de Benestar social e Igualdade, Beatriz Rodríguez, que compartiu coa rapazada esta experiencia de participación nunha institución como o Parlamento galego. A concelleira puxo en valor a implicación das e dos integrantes de Fogaric@s e a importancia de que conten con espazos nos que trasladar as súas reivindicacións. “É fundamental que os nenos, nenas e adolescentes saiban que a súa opinión importa e que teñen dereito a participar nas decisións que afectan á súa vida. Escoitalos é respectar un dereito que debemos garantir desde as institucións”, salientou. 

 A participación neste foro dá continuidade ao traballo que Fogaric@s desenvolve no Rosal ao longo de todo o ano, reflexionando sobre os dereitos da infancia, identificando necesidades do municipio e elaborando propostas para mellorar a vida da veciñanza. Un labor que esta mesma semana tamén compartiron con máis de 100 alumnos e alumnas rosaleiros durante o pleno infantil celebrado no Auditorio Municipal con motivo do Día Mundial da Infancia. 

O ROSAL

O Rosal camiña á beira do Atlántico nunha nova cita coas súas andainas interpretativas   

•  O Concello abre as inscricións para a ruta do sábado 28 de novembro, un percorrido de 7,5 km entre o monte Torroso, os petróglifos e o Camiño de Santiago  


Infogauda/O Rosal

 Co Atlántico aos pés, O Rosal volve calzar as botas para descubrir o seu patrimonio natural, histórico e cultural cunha nova cita das andainas interpretativas, que o vindeiro sábado 28 de novembro percorrerán a beira atlántica do municipio nun itinerario que combinará as espectaculares vistas do monte Torroso, a riqueza dos petróglifos e un tramo do Camiño de Santiago.  

 O percorrido de 7,5 km comezará na Cruz da Portela, desde onde as persoas participantes se dirixirán aos petróglifos do Alto da Campana e ao monte Torroso, situado na zona limítrofe coa Guarda. Desde este enclave poderán contemplar as vistas sobre a costa atlántica antes de iniciar o descenso cara ao nivel do mar. A ruta continuará ata enlazar co Camiño de Santiago, atravesando a beira atlántica rosaleira cara ao extremo do municipio que limita con Oia. Durante o traxecto haberá ocasión de coñecer Portecelo e os petróglifos da Laxe do Lapón, dous puntos que permitirán achegarse á historia e á pegada que deixaron as comunidades que habitaron este territorio. 

 Para a alcaldesa, Ánxela Fernández Callís, estas actividades son unha oportunidade para redescubrir o valor da contorna máis próxima. “O Rosal ten unha riqueza paisaxística e patrimonial extraordinaria e moitas veces non somos conscientes de todo o que podemos descubrir a poucos quilómetros da casa. Estas andainas permítennos coñecer mellor a nosa historia, interpretar as pegadas do pasado e gozar de espazos naturais que forman parte da nosa identidade”», sinala. 

 Pola súa banda, o concelleiro de Turismo, José Carlos Martínez Crespo, destaca a singularidade desta nova proposta. “Nesta ocasión imos percorrer unha parte do Rosal na que se combinan elementos moi diferentes, dende a forza da paisaxe atlántica ata os gravados rupestres ou o paso do Camiño de Santiago. É unha ruta que nos permite comprender como a natureza e a historia foron configurando o noso territorio”, explica. 

 A andaina comezará ás 10.00 horas e terá un itinerario lineal e de dificultade moderada, cun desnivel acumulado de 230 m. A actividade conta con prazas limitadas polo que para participar será imprescindible realizar a inscrición previa a través do formulario habilitado na web municipal ou no Rexistro do Concello. Unha vez pechada a inscrición, as persoas participantes recibirán por correo electrónico toda a información práctica, incluíndo o punto de saída, recomendacións sobre roupa cómoda, comida e auga, así como a declaración responsable necesaria para participar.

MOUGÁS (OIA)

A UNIÓN MUSICAL DE MOUGÁS CELEBRA SANTA CECILIA PRESENTANDO UN LIBRO SOBRE OS SEUS 145 ANOS DE HISTORIA 



Ricardo Rodríguez Vicente/Mougás 

 Este domingo 22 de novembro de 2026, a parroquia oiense de Mougás vestirase de gala para celebrar a festividade de Santa Cecilia, patroa dos músicos. A xornada, organizada pola Asociación Musical Mougás-Baiona (entidade nacida da unión entre a Unión Musical de Mougás e a Banda Municipal de Baiona), terá este ano un carácter histórico e moi emotivo ao conmemorar os 145 anos de traxectoria da formación.

 Un percorrido pola memoria da banda O prato forte da celebración será a presentación oficial do libro «Historia dunha banda. Unión Musical de Mougás 1880-2025», unha obra asinada por Daniel González coa colaboración de Silvia M. Asensio e Jorge Fernández. A publicación recolle fotografías antigas, documentos, anécdotas, nomes propios e mesmo sons que percorren case século e medio de vida musical desde que, alá polo ano 1880, José Fernández Durán ("Labrador") puxese a primeira pedra desta emblemática agrupación.

Programa da xornada 

 Os actos comezarán pola mañá combinando a tradición litúrxica, o recordo aos que xa non están e a música na rúa: 

• 10:00 h – Actos relixiosos e pasarrúas: Celebrarase a tradicional misa na igrexa de Santa Uxía, de Mougás, seguida dunha procesión e unha sentida ofrenda floral no cemiterio en memoria dos músicos falecidos. A continuación, a banda realizará un pasarrúas ata o Eirado.

• 12:00 h – Concerto e presentación: O Centro Cultural de Mougás acollerá o concerto central de Santa Cecilia xunto coa presentación do libro. O programa musical estará concibido como unha viaxe sonora pola historia da banda: arrincará recuperando obras populares que se interpretaban antigamente, continuará con pezas de Alsirio Fernández e pecharase cun repertorio máis actual.

 Desde a agrupación fan un chamamento á veciñanza de Oia, Baiona e de toda a comarca do Val Miñor e o Baixo Miño para acompañar aos músicos nunha cita chea de sentimento, patrimonio e música en directo.

OPINIÓN

 EL TREN DE LA TRISTEZA (Y IV)

AYER EN UN DEBATE ME PUDO LA INDIGNACIÓN 



Manuel Vázquez de la Cruz

 ¡¡¡Qué pena!!! señor Feijóo, ¡¡¡qué pena!!! 

 Miren ustedes, los dos amigos Trump y Abascal, yo no soy de los suyos pero si lo fuera tendría mucha pena y vergüenza. Es que, coño, no lo puedo remediar. Al sentir su incultura, escuchar sus mentiras, “parvadas”, la mala educación de no saber guardar ni las formas y su ascenso en todo porque sí, y sin ningún otro mérito que hacer la pelota a alguien, he pensado: pobre pueblo español, lo que le espera si este hombre y su equipo, los Tellado, Muñoz, Cuca, Hernando, Ayuso,...,llegan a gobernar España. 

 ¡¡¡Y además con Abascal y Figaredo!!! 

¡¡¡Señor ten piedad!!! de creyentes y no creyentes. 

 Que como decía mi abuelo todos somos de Dios.

 Y añadía: “como os cans”. 

_ Avó, vostede tamén o sabía, verdade, que entre os cans hai moitos lobos, con perdón destes animais, famentos, e que non son só do pan noso de cada día senon tamén de quitar a alegria de vivir a boa xente. 

 El mundo necesita paz, concordia, respeto, vivir con techo y no volver a hambrunas como las que pasaron nuestros antepasados. 

 También, y sobre todo, gente que no se alegre de un accidente ferroviario con muchos muertos. 

 Lo último, señores del voto por encima de todo, este cronista sin título no se lo perdonará nunca. 

 La humanidad somos todos, pero muchos por dinero, o por ser un poco más, o por votos, no quieren serlo. Los que no la tienen, amenazan, odian, desprecian y solo quieren el dinero y el poder, cuanto más mejor. Son los enemigos de la humanidad; y los muertos de cualquier accidente para ellos son una mina a cielo abierto de votos. 

 Ellos son los mismos que desean hombres y mujeres para explotarlos, aunque sea quitándoles por ley derechos conquistados por nuestros antepasados. 

 Parte de la humanidad, desde milenios atrás, ha querido ser otra cosa: reyes, tribunos, aristócratas...

 Ya no quisieron ser pueblo.  

 Votemos a los que quieren ser pueblo. No a los vienen de lo mas negro de la historia. Del terror de un golpe militar y de una guerra.  

 VOTEMOS CONTRA ELLOS. POR NOSOTROS, POR NUESTROS HIJOS Y PARA HONRAR A NUESTROS MAYORES QUE PUEDE, EN MUCHOS CASOS, NO ESTÉN ENTRE NOSOTROS PERO LOS SUFRIERON CON TODA SU MISERIA DE TODO TIPO, HASTA EN LO RELIGIOSO Y EN LO QUE LLAMABAN GRITOS DE RIGOR. 

 Rigor de hambre, emigración, negación de derechos, prohibiciones, preceptos pascuales obligatorios y cientos de miles de asesinados por ellos en las cunetas.  

 Los asesinos señor Feijóo, eran de los suyos y quién lo elevó a usted a los altares del “carguiño de galeguiño”, con el mérito del porque sí y porque lo digo yo, el mismo señor que firmó sentencias de muerte y proclamó la defensa del asesinato en un periódico apócrifo. 

 Aquella etapa de pobres pidiendo limosna los viernes de cada semana, aquel nacional catolicismo no deben volver jamás. 

 Eran además tan poco cristianos que profanaban el nombre de su Dios en vano y en su beneficio. 

 Por eso los muy cristianos con inteligencia que juzgaban como blasfemas aquellas monedas acuñadas con el lema: “Franco Caudillo de España por la gracia de Dios” eran monedas contra su Dios. 

 Usted y el otro en un gobierno, sería volver a las miserias de todo tipo.   

 El rey de los chiringuitos, que se acoge a paguitas de cuando le conviene y las critica a los necesitados, quizás sueña con aparecer en las monedas como Franco. Uno tiene la impresión de que si lo sueña se puede sentir tan feliz que hasta puede reventar los botones de su ajustada chaqueta. 

 Vestir como uno quiere no es malo pero uno recuerda un apodo. 

 Y necesita sonreír al contarlo. 

 En Tui hubo un militar que también le gustaba lucir el pecho. El pueblo de mi ciudad le llamó, al poco tiempo de llegar Comandante Peitiños. 

 Santiago Abascal y cierra España, será su lema; y con su amigo y correligionario Feijóo, nuestro país volverá a ser un cementerio de vivos. Lo que supondría la bendición de cientos de miles de asesinatos, violaciones, robos y toda clase de tropelías por la gracia del Dios de los cristianos como gran protector de las mayores barbaridades contra un pueblo. 

 Su Dios, no el de las monedas, sino el del que Jesús de Nazaret nos libre y haga que los españoles voten a favor de los humildes, de las capas medias y a favor de los niños que no pueden votar pero pueden sufrir el resultado de lo que se vota en su educación y salud.

 Señores y señoras, acuérdense del Sermón de la Montaña.   

Lo que supondría la bendición de cientos de miles de asesinatos, violaciones, robos y toda clase de tropelías por la Gracia del Dios de los cristianos como protector de las mayores barbaridades contra un pueblo.     

 Y un hombre que no sabe escuchar ni proponer nada, un chillón de mínima educación gobernando a favor de los mas poderosos un país.     

 El pueblo tendrá que defender sus derechos y su modo de vida.

VALENÇA DO MINHO

Valença cria uma história de fantasia para dar vida à Fortaleza de Chocolate 

• Curta-metragem original transforma o património, as tradições e o imaginário de Valença num universo de animação feito à mão.


Vitor Salvador/Valença do Minho

 Valença prepara-se para contar uma nova história. A Fortaleza de Chocolate vai ganhar uma curta-metragem de animação original, criada especialmente para o evento, que transforma o património e a identidade do território num universo de fantasia, memória e aventura.  

 Com uma narrativa ficcionada que atravessa gerações, a curta acompanha Olívia e as suas três irmãs — Ester, Martina e Maria — numa viagem entre o presente e o passado, onde a história familiar se cruza com a tradição do chocolate e com elementos emblemáticos de Valença e da região do Minho.  

 A Fortaleza, o rio Minho, a ligação à Galiza e as Trapiceiras integram este universo narrativo, reinterpretados através de um olhar criativo que aproxima a memória coletiva da imaginação das novas gerações.  

 Dividida em sete capítulos, a história acompanha a transformação de Olívia, desde uma infância marcada pela perda e pelas dificuldades familiares até ao momento em que, muitos anos depois, assume o futuro da sua própria fábrica de chocolate.  

 Mais do que uma peça de comunicação, o filme nasce da vontade de construir um imaginário próprio para a Fortaleza de Chocolate: uma história que as crianças possam descobrir, que as famílias possam partilhar e que ajude a reforçar a ligação entre o evento, a cultura e o território.  

 O projeto aposta na animação como linguagem artística e narrativa, valorizando o desenho, a construção visual e o trabalho criativo que dão forma a este universo. Cada personagem, cenário e detalhe contribui para criar uma identidade visual singular, na qual a materialidade e a expressividade do processo artístico fazem parte da própria experiência.  

 No centro da história está uma ideia que atravessa gerações: a tradição não existe apenas para ser preservada. Também pode ser reinventada.  

 A curta-metragem será revelada progressivamente através de conteúdos e excertos que darão a conhecer as personagens e os diferentes capítulos, culminando na apresentação integral durante a Fortaleza de Chocolate, em Valença.  

 Com esta criação original, Valença reforça a ambição de afirmar a Fortaleza de Chocolate como uma experiência que vai além da degustação, cruzando gastronomia, património, criatividade e narrativa para construir novas formas de contar e viver o território.  

 O Presidente da Câmara Municipal de Valença, José Manuel Carpinteira, destacou a importância da Fortaleza de Chocolate enquanto marca identitária do concelho e instrumento de valorização do território, afirmando que «é já uma marca identitária do Natal no nosso concelho, reconhecida além-fronteiras e capaz de atrair à Fortaleza dezenas de milhares de visitantes, de várias geografias». O autarca sublinhou ainda a ambição de continuar a reinventar e a valorizar o evento, criando novas razões para visitar e regressar à Fortaleza, através de experiências que cruzem património, cultura, comércio e criatividade.  

 A criação artística esteve a cargo da Marka Branka. Fábio Alves, Diretor Criativo da empresa explica que «desde o início, tivemos vontade de criar algo mais humano, mais artesanal e mais honesto com as raízes de Valença. Num tempo em que tantas coisas são produzidas em série, quisemos voltar ao valor do desenho, do gesto manual, da imperfeição e da criatividade feita com tempo e intenção. Mais do que criar uma campanha, quisemos construir um universo com identidade, que não fosse apenas inspirado em Valença, mas que tivesse verdadeiramente algo de Valença dentro de si. Acreditamos que comunicar um território também é respeitar as suas histórias, as suas pessoas e aquilo que o torna único. Foi essa vontade que guiou todo o processo criativo». 

 A edição de 2026 do evento realiza-se de 27 de novembro a 8 de dezembro, integrada na programação «Valença é Natal».   

GALIZA

A CIG-Servizos intensifica a campaña para esixir condicións dignas nos grandes almacéns 

• Convoca mobilizacións comarcais o martes 24 de novembro e novas xornadas de folga os días 28 de novembro e 6, 13, 20 e 23 de decembro 


Concentración de persoas traballadoras diante dun centro comercial de A Coruña
Foto: CIG

Infogauda/Galiza

 A CIG-Servizos dá un paso máis na campaña de mobilizacións para reclamar condicións laborais dignas e salarios xustos para as persoas traballadoras do sector de grandes almacéns e combater e reverter a precariedade que padece o persoal das principais empresas. No marco desta iniciativa que botou a andar o pasado mes de marzo xa se desenvolveron numerosas concentracións por todo o país, que terán continuidade agora coa convocatoria de mobilizacións comarcais para o vindeiro martes 24 de novembro, acompañadas de cinco novas xornadas de folga os días 28 de novembro e 6, 13, 20 e 23 de decembro. 

 A campaña non se limita ás grandes cadeas de distribución, como Carrefour ou Alcampo, senón que abrangue tamén as empresas auxiliares que prestan servizos para estas compañías e aquelas que, malia contar con convenios propios, reproducen practicamente as condicións do convenio estatal de grandes almacéns, que utilizan como referencia sectorial. 

CONCENTRACIÓNS COMARCAIS O 24 DE NOVEMBRO 

 As mobilizacións desenvolveranse simultaneamente ás 12:00 horas nos seguintes puntos: 

• Vigo: C.C. Gran Vía (Baixada ao Castaño, s/n). 

• A Coruña: C.C. Marineda (Baños de Arteixo, 43). 

• Lugo: C.C. Carrefour (Nacional 6, Km. 501). 

• Ferrol: Supercor (Rúa Dolores, 56). 

• Vilagarcía: Alcampo (Avda. das Carolinas, s/n). 

• Santiago: Alcampo (C.C. Área Central, s/n). 

 Segundo denuncian dende a central sindical, o sector de grandes almacéns está a experimentar importantes transformacións, especialmente polo avance do comercio electrónico. Porén, as empresas están a utilizar estes cambios para intensificar a precarización das condicións laborais de milleiros de persoas traballadoras en Galiza. 

 Trátase ademais dun sector altamente feminizado e cunha elevada porcentaxe de contratacións a tempo parcial, no que a conciliación da vida persoal, familiar e laboral resulta especialmente difícil. As quendas partidas, os horarios cambiantes e a obrigatoriedade de traballar domingos e festivos autorizados pola Xunta, sen compensacións adecuadas e mesmo con incumprimentos dos descansos diarios e semanais legalmente establecidos, forman parte da realidade habitual de moitos centros de traballo. 

 A esta situación súmase a redución continuada dos cadros de persoal. As empresas impoñen sistemas organizativos que incrementan as cargas de traballo, sen cubrir adecuadamente as baixas, vacacións ou licenzas. O resultado son ritmos de traballo cada vez máis elevados, maior presión e unha deterioración constante das condicións laborais. 

 Esta política empresarial non só afecta á calidade do servizo, senón que ten consecuencias directas sobre a saúde das persoas traballadoras, cun incremento dos problemas músculo-esqueléticos, do estrés e da ansiedade. “E todo isto mentres os salarios continúan sendo de miseria e apenas superan o SMI. Retribucións que non recoñecen a responsabilidade, a polivalencia, a dispoñibilidade nin o esforzo diario do persoal, mentres as grandes compañías continúan acumulando beneficios millonarios”. 

Marco galego de comercio 

 Na CIG-Servizos insisten en que a experiencia dos últimos anos e a comparación coas condicións recollidas nos convenios provinciais de comercio poñen de manifesto que a negociación centralizada en Madrid, en mans das grandes organizacións sindicais estatais, non está a dar resposta ás necesidades específicas das persoas traballadoras galegas. Pola contra, está a contribuír a consolidar condicións laborais e salariais máis precarias. 

 Así, defenden que Galiza teña capacidade para decidir sobre as condicións laborais do seu comercio. “Non podemos seguir permitindo que as condicións de milleiros de persoas traballadoras se decidan á marxe da nosa realidade económica, social e laboral”. 

 Para reverter esta situación, a central reclama unha serie de medidas urxentes que permitan dignificar as condicións laborais do sector: 

• Máis persoal e xornadas completas: incrementar os cadros de persoal, transformar contratos a tempo parcial en xornadas completas e garantir as contratacións necesarias para acabar coa sobrecarga laboral. 

• Horarios estábeis e conciliación real: establecer quendas e horarios previsíbeis, sen modificacións constantes, garantir os descansos diarios e semanais e respectar a voluntariedade do traballo en domingos e festivos. 

• Salarios xustos e recoñecemento profesional: incorporar ao novo convenio complementos salariais que recoñezan a responsabilidade, a polivalencia, a dispoñibilidade e o valor real do traballo desenvolvido. 

• Un Acordo Marco Galego de Comercio: constituír unha mesa de negociación propia que permita avanzar cara a un marco galego que responda ás necesidades do comercio do país e garanta a defensa da negociación colectiva provincial fronte á centralización estatal. 

AS NEVES

Mulleres da CIG claman contra a desprotección dunha traballadora do Concello das Neves que padeceu acoso sexual no seu posto 

•  A central denuncia a falta de actuación municipal, até o punto de que o responsábel do acoso continúa no seu traballo sen medidas disciplinarias 


A Secretaría das Mulleres da CIG desenvolveu hoxe ao mediodía unha mobilización diante do Concello das Neves para denunciar a desprotección dunha traballadora

Foto: CIG

Infogauda/As Neves

 A Secretaría das Mulleres da CIG desenvolveu hoxe ao mediodía unha mobilización diante do Concello das Neves para denunciar a desprotección dunha traballadora que foi contratada a través dun programa de emprego para vítimas de violencia de xénero e que posteriormente padeceu acoso sexual no seu posto. 

 A concentración, convocada no marco da campaña da central sindical con motivo do 25 de Novembro, Día Internacional para a Eliminación da Violencia contra as Mulleres, serviu tamén para trasladarlle todo o apoio e solidariedade á afectada e para esixir responsabilidades tanto ao autor dos feitos como ao alcalde e xefe de persoal, José Manuel Alfonso, pola súa actuación como responsábel da entidade empregadora. “Se tocan a unha, respondemos todas” ou “Fóra machistas das institucións”, foron algunhas das consignas que se berraron durante a protesta. 

 Dende a CIG explican que a afectada incorporouse ao Concello a través dun programa de emprego destinado a vítimas de violencia de xénero. A Administración municipal coñecía esta circunstancia e tiña, polo tanto, a obriga de garantir a súa protección e unhas condicións de traballo libres de violencia. 

 Porén, a Inspección de Traballo, tras unha denuncia presentada pola central, acreditou que a empregada sufriu acoso sexual no seu posto de traballo e constatou graves incumprimentos das obrigas preventivas por parte do Concello. Entre eles, sinala que a xefatura de persoal minimizou os riscos, que a traballadora non recibiu formación nin información preventiva e que non existía un protocolo fronte ao acoso cando sucederon os feitos. Ademais, a investigación municipal foi encomendada a unha comisión sen formación específica en igualdade e violencia contra as mulleres. 

 No marco desta investigación, a a afectada denunciara comentarios de carácter sexual, o visionado de vídeos pornográficos no centro de traballo e un tocamento sen consentimento. A comisión municipal deu por acreditado este último feito e apreciou indicios do visionado dos vídeos en presenza da empregada, aínda que non chegou a cualificar os comportamentos como acoso sexual. 

 A Inspección tamén considera que a condición de vítima de violencia de xénero, coñecida polo Concello, debía activar as medidas de protección previstas no artigo 25 da Lei de prevención de riscos laborais para as persoas especialmente sensíbeis. Isto obrigaba a realizar unha avaliación específica dos riscos e adaptar a organización e as condicións de traballo, prestando especial atención aos riscos psicosociais. A resolución recolle propostas de sanción polos incumprimentos detectados. 

O agresor no seu posto e a traballadora de baixa 

 A pesar da gravidade dos feitos, o traballador sinalado continúa ocupando o seu posto sen que se lle aplicase ningunha medida disciplinaria. O Concello encomendoulle á Deputación de Pontevedra a tramitación do expediente, que decidiu suspendelo á espera de que se resolva a causa penal. Mentres tanto, a traballadora permanece de baixa e sen que se adoptasen medidas que permitan reparar a situación de desprotección denunciada. 

 Desde a CIG tamén lembran que, antes de acudir ao sindicato, a compañeira presentara queixas no Centro de Información á Muller de Ponteareas. Segundo trasladou a afectada, non recibiu resposta nin información sobre as posibles actuacións realizadas. “Cando unha muller pide axuda e as institucións que teñen a obriga de protexela non lle ofrecen unha resposta eficaz, estamos ante un fallo do sistema de protección que tamén debe ser denunciado como violencia institucional”. 

 Por iso reclama que empresas e administracións garantan a protección das traballadoras vítimas de violencia de xénero mediante avaliacións específicas dos riscos, adaptación das condicións de traballo, formación preventiva e unha vixilancia da saúde axeitada. Esixe tamén confidencialidade, protocolos fronte ao acoso coñecidos por todo o persoal, persoas con formación específica para atender as denuncias e medidas inmediatas para evitar a exposición ao acoso e as represalias. 

 O acontecido no Concello das Neves -advirte a central sindical- non é un caso illado. Especial preocupación merece o sector dos coidados, no que numerosas mulleres se incorporaron durante anos ao mercado laboral mediante programas de inserción destinados a vítimas de violencia de xénero e onde aínda non se están garantindo, en moitos casos, as condicións mínimas de protección. 

 De xeito que considera urxente revisar as condicións destes empregos e esixirlles ás administracións responsables dos programas que comproben o cumprimento das obrigas en materia de prevención de riscos laborais. “A condición de vítima de violencia de xénero debe activar necesariamente as medidas de protección previstas na lexislación preventiva e que esta realidade debe terse en conta tanto na avaliación dos riscos como na organización do traballo, especialmente no relativo aos riscos psicosociais”. Finalmente, urxe a depurar responsabilidades, a garantir a protección efectiva para a traballadora afectada e a adoptar medidas urxentes para que situacións como esta non volvan producirse. “Neste Concello, en todos os concellos e en todas as empresas”.