Genaro Alonso Martínez: a segunda vida da materia
• Caminha acollerá do 25 ao 30 de setembro unha exposición escultórica - «A arte do refugallo» - na Galería de Arte Caminhense
Ricardo Rodríguez Vicente/Caminha
Hai obxectos que parecen condenados a desaparecer
cando rematan a función para a que foron creados. Ferramentas, pezas metálicas,
rodas, engrenaxes, mecanismos ou restos de antigas máquinas pasan así, case sen
transición, do territorio do útil ao do esquecemento. Pero é precisamente nese
instante, cando a súa primeira vida parece chegar ao seu fin, cando comeza a
particular aventura artística de Genaro Alonso Martínez.
Do 25 ao 30 de setembro, a Galería de Arte
Caminhense, situada na Praza Conselheiro Silva Torres, en Caminha,
acollerá a exposición «A arte do
refugallo», na que o
escultor presenta unha selección da súa creación, marcada pola reutilización e
transformación de materiais maioritariamente férricos. Unha mostra que propón
ao visitante unha mirada diferente sobre aquilo que habitualmente consideramos
refugallo e que, nas mans do artista, pode adquirir unha segunda vida.
Genaro
Alonso Martínez ten a singular capacidade de mirar alén da aparencia inmediata
das cousas. Onde outros ven unha peza inservible, el descobre unha posibilidade
formal; onde hai ferro, intúe unha figura; onde permanece un mecanismo sen
función, pode aparecer unha criatura, un animal, unha figura humana ou unha
máquina fantástica.
A
súa obra nace dese diálogo constante entre imaxinación e materia.
Non se trata simplemente de reutilizar obxectos, senón de rescatalos da súa
condición anterior para incorporalos a unha nova realidade. As pezas que antes
servían para mover, suxeitar, transportar, construír ou producir pasan agora a
cumprir outra función completamente distinta: suxerir, emocionar e
provocar a mirada do espectador.
Un universo feito de
ferro, memoria e fantasía
A
exposición de Caminha permitirá achegarse a un universo escultórico difícil de
encadrar nun único tema ou estilo. A diversidade é, precisamente, unha das
características máis evidentes da produción de Genaro Alonso.
Na
súa obra conviven criaturas que parecen saídas dun remoto mundo xurásico,
animais, aves, elementos vexetais, figuras antropomorfas e escenas relacionadas
co mundo rural. A estas súmanse vehículos e mecanismos de moi distinta
natureza: pezas de dúas, tres ou catro rodas, máquinas sobre eirugas e outras
construcións nas que o artista deixa voar a imaxinación.
Porén,
detrás desa variedade existe un fío condutor: a vontade de transformar.
As formas
resultantes conservan, en moitos casos, a memoria dos materiais que as
compoñen, pero xa non están sometidas á función que tiveron no pasado. Unha
roda pode converterse nun elemento anatómico; unha engrenaxe pode suxerir un
ollo; un fragmento de ferro pode adquirir a aparencia dun animal. A suma de
pezas independentes acaba construíndo unha identidade nova.
É
especialmente nas figuras antropomorfas e nas relacionadas co universo rural
onde esta capacidade se fai máis evidente. Unha postura, unha inclinación, unha
combinación inesperada de elementos ou un simple xesto son suficientes para que
o espectador complete aquilo que a escultura só apunta. A materia deixa entón
de ser materia inerte e comeza a transmitir presenza, carácter e movemento.
Contra a cultura de
usar e tirar
A
obra de Genaro Alonso Martínez tamén pode ser contemplada desde unha
perspectiva máis ampla. Nunha sociedade dominada polo consumo acelerado e pola
cultura de «usar e tirar», a recuperación de materiais descartados
introduce unha reflexión silenciosa sobre o valor e a permanencia das cousas.
As súas esculturas
parecen lembrar que un obxecto non esgota necesariamente as súas posibilidades
cando deixa de ser útil. O que foi refugallo pode converterse en memoria; o que
perdeu a súa función pode transformarse en forma; aquilo que estaba destinado a
desaparecer pode regresar convertido en expresión artística.
Non
é unha transformación froito exclusivamente do azar. Antes de cada peza existe
unha mirada, unha asociación de ideas, un proceso de observación e imaxinación.
Despois chega o oficio: seleccionar, probar, ensamblar, modificar, corrixir e
insistir ata conseguir que cada elemento atope o seu lugar.
Nesa
combinación de imaxinación e oficio reside unha das claves da
obra de Genaro Alonso. A súa capacidade non consiste só en concibir formas,
senón en facelas posibles, en converter unha intuición nunha realidade
material.
Unha exposición para
descubrir outra mirada
A mostra que
poderá visitarse na Galería de Arte Caminhense será necesariamente unha
aproximación parcial a unha traxectoria creativa extensa e heteroxénea. As
obras seleccionadas permitirán, con todo, percorrer un territorio no que as
fronteiras entre escultura, artesanía, enxeño e fantasía aparecen deliberadamente
difusas.
É
un territorio no que os obxectos cambian de identidade e no que o espectador se
converte tamén en parte do proceso creativo. Porque estas esculturas non sempre
explican de maneira inmediata aquilo que representan. Suxiren. Invitan a mirar
de novo. Obrigan, dalgún xeito, a preguntarse que pode chegar a ser unha cousa
cando alguén é capaz de contemplala desde unha perspectiva diferente.
E
nesa capacidade de descubrir novas posibilidades nos materiais aparece
inevitablemente a referencia a Pablo Emilio Gargallo Catalán,
unha das figuras fundamentais da renovación da escultura do século XX e un
artista que explorou intensamente as posibilidades expresivas do metal, o
volume e o espazo.
A
comparación debe entenderse como unha licenza, como unha maneira de establecer
un diálogo entre dúas formas de aproximarse á materia separadas por contextos e
traxectorias diferentes. Pero serve tamén para subliñar unha idea esencial: a
escultura comeza moitas veces cando o artista é capaz de ver aquilo que aínda
non existe.
Quizais esa sexa,
en definitiva, a esencia do traballo de Genaro Alonso Martínez: facer
visible o invisible que xa estaba dentro das cousas.
Do
25 ao 30 de setembro, na Galería de Arte Caminhense, o ferro,
as engrenaxes, as rodas e os fragmentos de antigas ferramentas volverán falar.
Terán,
por uns días á vista do respectable público, unha segunda vida.
Esa é a proposta de Genaro Alonso: mirar o que outros descartaron, imaxinar o que aínda non existe e, finalmente, facer que a materia renaza.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
