Chámome Julia: un relato humano máis alá do deporte
Infogauda/Madrid
Hai historias que o tempo non consegue deixar atrás. Trinta anos despois de escribir o seu nome entre as grandes figuras do fondo español, Julia Vaquero volveu ser protagonista. Esta vez non houbo pista, cronómetro nin meta. O escenario foi a sede da Real Federación Española de Atletismo (RFEA) e o motivo, a presentación de Chámome Julia, o libro no que Isidoro Hornillos reconstrúe a traxectoria deportiva e vital da atleta galega.
O ano 1996 marcou un dos momentos máis importantes da carreira de Vaquero, unha deportista que chegou a converterse nunha referencia do atletismo español de fondo. Tres décadas despois, a súa historia regresa cunha mirada diferente. Porque detrás das marcas, dos éxitos e das clasificacións había tamén unha persoa, coas súas emocións, relacións, medos, dificultades e momentos de vulnerabilidade.
Esa é precisamente a perspectiva que propón Chámome Julia. Non é unha biografía deportiva ao uso, nin unha sucesión de resultados e récords. É, sobre todo, o relato dunha vida atravesada polo deporte de alto nivel e polas consecuencias que pode deixar unha carreira construída baixo a presión da excelencia.
A presentación, organizada pola RFEA e a Fundación Sportium no marco do programa Atletismo Solidario, converteuse así nun espazo para falar tamén de saúde mental, de acompañamento e dunha cuestión que durante moito tempo quedou relegada a un segundo plano: que sucede cos deportistas cando as luces se apagan e chega o momento de abandonar a competición?
Máis alá das medallas
O presidente da RFEA, Raúl Chapado, lembrou durante o acto que o atletismo ten unha dimensión que transcende os resultados. “O atletismo ten cousas marabillosas e serve para moito máis que para as medallas”, sinalou, reivindicando a capacidade deste deporte para impulsar proxectos solidarios e mobilizar a sociedade.
Esa filosofía está detrás de Atletismo Solidario, un programa posto en marcha en 2023 para apoiar antigos atletas que atravesan situacións difíciles e, ao mesmo tempo, achegar o deporte a clubs de base e colectivos en risco de exclusión. A iniciativa xa chegou a máis de 800 persoas.
A Fundación Sportium participa neste proxecto coa vontade de converter o deporte nunha ferramenta de integración e inclusión. O seu vocal, Carlos Duelo, destacou os valores de “superación, sacrificio e valentía” que representa a historia de Julia Vaquero.
A súa presenza no acto serviu, por tanto, para lembrar que a relación entre o deporte e os seus protagonistas non debería rematar coa retirada. O final da competición non ten por que significar o final do acompañamento.
A atleta detrás da atleta
Ese é un dos grandes méritos do libro de Isidoro Hornillos: descubrir a persoa que existía detrás da atleta.
Con estilo narrativo, próximo á novela, Chámome Julia percorre os grandes éxitos de Vaquero, pero detense tamén nos episodios menos coñecidos da súa vida. Os pensamentos, as relacións persoais, a influencia dos adestradores, as esixencias do alto rendemento e as dificultades que aparecen cando o corpo e a mente están sometidos durante anos a unha enorme presión.
A historia tamén permite viaxar a unha época na que se falaba moito menos da saúde mental no deporte e na que o coñecemento sobre as necesidades específicas das mulleres deportistas estaba lonxe do actual.
É precisamente aí onde o relato adquire unha dimensión que vai máis alá da figura de Julia Vaquero. A súa experiencia serve para abrir unha conversa sobre como se coida un deportista durante a súa carreira, pero tamén sobre como se debe acompañar cando esa carreira remata.
“A las enfermedades mentales hay que respetarlas y no estigmatizarlas”, afirmou a propia Julia durante a presentación. Unha frase que resume unha das mensaxes fundamentais dunha obra que non pretende idealizar o deporte de elite, senón mostrar tamén as súas zonas máis fráxiles.
Volver á propia historia
Para Julia Vaquero, enfrontarse de novo á súa propia historia tampouco foi un exercicio doado.
“Ha sido el camino más duro que he tenido que atravesar”, recoñeceu durante o acto, aínda que tamén asegurou que agora está volvendo gozar de cada momento desta nova etapa da súa vida.
Hai algo especialmente significativo nese retorno. A atleta que durante anos foi observada a través dos cronómetros e das clasificacións aparece agora desde outro lugar: o dunha muller que pode mirar cara atrás e reconstruír o seu propio relato.
Nese proceso, o libro funciona como unha ponte entre dúas épocas. A Julia que competía e a Julia que hoxe conta o que significou aquela vida xa non son exactamente a mesma persoa. Entre ambas hai décadas de experiencias, aprendizaxes e feridas, pero tamén a posibilidade de entender o pasado con outra perspectiva.
Hornillos explicou que esa foi precisamente a razón que o levou a escribir a obra. “Eu non quería escribir un libro, quería contar unha historia”, explicou. Coñecía a Julia, a súa traxectoria deportiva e tamén o seu tránsito á vida extradeportiva. E considerou que aquela era unha historia que debía ser compartida.
Por iso, as estatísticas e os ránkings quedan nun segundo plano. “Quero que o lector a acompañe na súa vida”, resumiu o autor.
E talvez aí estea a verdadeira esencia de Chámome Julia. Nun deporte acostumado a medir o éxito en segundos, metros e medallas, o libro propón outro tipo de medida: a da vida que existe antes, durante e despois da competición.
Trinta anos despois daqueles días de gloria, Julia Vaquero regresa ao centro da escena. Pero xa non para correr. Esta vez faino para contar a súa historia.
.jpg){kind=spacer}
