A arte de facer renacer o refugallo
Genaro Alonso Martínez expón na Capitanía Marítima de Baiona unha selección da súa singular obra escultórica
Genaro Alonso Martínez ao lado dalgunhas das súas obras feitas con materiais de refugallo
Foto: Infogauda
Ricardo Rodríguez Vicente/Baiona
Hai obxectos que nacen para cumprir unha determinada función e que, unha vez rematada a súa vida útil, parecen condenados ao esquecemento. Pezas metálicas, ferramentas, engrenaxes, rodas, ferros e innumerables elementos que, para a maioría dos mortais, xa cumpriron a misión para a que foron fabricados.
Pero hai persoas capaces de mirar ese mesmo obxecto con outros ollos.
Unha delas é Genaro Alonso Martínez.
Do 3 ao 13 de setembro, a Capitanía Marítima de Baiona acollerá unha exposición na que este artista presenta unha heteroxénea selección do seu traballo escultórico. A mostra, que conta coa colaboración do Concello de Baiona, poderá visitarse todos os días, de luns a domingo, entre ás 18:00 e ás 21:00 horas.
E o título da exposición, A Arte do refugallo, non podería ser máis acaído.
Porque Genaro Alonso parte precisamente da recolección de materiais, maioritariamente férricos, que xa deixaron atrás a función para a que foron concibidos. Nas súas mans, porén, eses elementos experimentan unha auténtica transformación. O que antes era refugallo convértese en materia prima para a creación; o obxecto aparentemente inútil recupera unha nova razón de ser e, finalmente, renace no mundo da arte.
Estamos, polo tanto, diante da Arte con A maiúscula.
Unha arte sen límites, alimentada por un inabarcable talento creativo e por unha capacidade pouco común para descubrir posibilidades onde os demais só vemos pezas destinadas ao abandono.
Genaro Alonso é, ademais, unha persoa constante no seu labor artístico. A súa traxectoria evidencia unha vocación continuada e unha vontade de traballo que lle permite afrontar sen recuar calquera reto que xurda na súa mente. Cada nova idea parece converterse nun estímulo para experimentar, buscar solucións e materializar aquilo que previamente imaxinou.
E esa capacidade para levar á realidade as súas ideas constitúe, sen dúbida, outro dos seus grandes méritos.
A súa produción é heteroxénea tanto na temática como no estilo, na forma e mesmo nas dimensións e no peso das pezas. Na exposición de Baiona podemos atoparnos con criaturas que parecen saídas directamente do período xurásico, figuras antropomorfas, animais, aves, elementos vexetais e vehículos de moi diversa tipoloxía: de dúas rodas, de tres, de catro ou mesmo de eirugas.
Un universo creativo no que a imaxinación do artista parece non coñecer fronteiras.
Especial interese teñen aquelas creacións nas que Genaro procura introducir unha certa sensación de “vida”. É especialmente perceptible nas figuras antropomorfas e nas relacionadas coas actividades do mundo rural. Nelas, a frialdade aparente do ferro queda en segundo plano para dar paso a personaxes que parecen estar a piques de iniciar un movemento, realizar unha tarefa ou contarnos unha historia.
É aquí onde se percibe que detrás de cada peza existe moito máis ca unha simple acumulación de obxectos.
Hai unha idea inicial.
Hai unha imaxe que primeiro se constrúe na mente do artista.
Hai un proceso de selección dos materiais, de procura das pezas axeitadas, de combinación, adaptación e transformación.
E hai, finalmente, un meticuloso traballo de execución.
Nada parece casual.
Todo canto fai este artesán ten a súa razón de ser. Existe un intelixente percorrido creativo que comeza moito antes de que a obra sexa visible para os demais. Primeiro está o proceso neuronal, esa capacidade de visualizar mentalmente aquilo que aínda non existe; despois chega o momento de converter a visión en realidade, empregando para iso materiais que outros xa descartaron.
O resultado é sorprendente.
E é, simplemente, arte.
Hai tamén nesta exposición unha lectura que vai máis alá do puramente artístico. A Arte do refugallo pode entenderse como unha acertada metáfora da sociedade do lixo na que vivimos. Nun mundo no que o consumo acelerado converteu en habitual aquela máxima de “usar e tirar”, Genaro Alonso propón precisamente o contrario: mirar de novo aquilo que xa demos por perdido.
Fronte á cultura do descarte, a cultura da transformación.
Fronte ao abandono, a oportunidade dunha segunda vida.
Fronte ao refugallo, a creación.
E iso fai que as obras de Genaro Alonso adquiran unha dimensión especial. Non só porque estean construídas con materiais recuperados, senón porque nos obrigan a cambiar a nosa maneira de mirar. Unha peza que nun determinado momento foi considerada inútil pode conter, agochada entre ferruxe, desgaste e marcas do pasado, a posibilidade dunha nova existencia.
Só cómpre que alguén saiba descubrila.
Genaro sabe facelo.
E, contemplando a súa obra, un non pode deixar de lembrar a figura do escultor e pintor Pablo Emilio Gargallo Catalán (Maella, 5 de xaneiro de 1881 – Reus, 28 de decembro de 1934), un dos grandes renovadores da escultura española e un mestre na exploración das posibilidades expresivas do metal.
Pensamos que Gargallo estaría moi ledo de ter a Genaro Alonso como discípulo.
Temos esa convicción.
Porque, aínda que separados por unha distancia temporal considerable e polas circunstancias propias de cada época, existe entre ambos unha mesma fascinación por descubrir na materia posibilidades que non son evidentes a primeira vista.
Na Capitanía Marítima de Baiona, durante estes días de setembro, o visitante terá a oportunidade de comprobalo.
Alí onde algúns só verían refugallo, Genaro Alonso ve posibilidades.
Alí onde outros contemplarían un ferro condenado ao abandono, el intúe unha criatura, un animal, unha máquina, unha persoa, unha escena ou unha historia.
E así, peza a peza, ferro a ferro, o que estaba destinado a desaparecer volve á vida.
Esta vez, para quedar.
Esta vez, convertido en arte.
.jpeg)
.jpg)
