MAR

Reclaman na Guarda   que o valor do peixe chegue a quen o pesca: “Vendemos o peixe espada máis barato que hai 25 anos”    

• A duodécima edición das Xornadas Internacionais de Pesca sobre Grandes Migradores reuniu a produtores, cooperativas e grandes grupos ao redor da comercialización 

• O presidente de Orpagu, Joaquín Cadilla, sinalou na inauguración da xornada que “está a pasar agora mesmo que barcos cheos perden diñeiro. E non é un conto, é insostible” 

• A xerente de Orpagu, Juana Parada, reclamou que se cumpra a normativa da cadea alimentaria: “Non se pode vender por baixo dos custos de explotación. Se matamos á vaca, non haberá leite”   

Relatoras/es que participaron nas Xornadas Internacionais de Pesca sobre Grandes Migradores 

Mar Bermúdez/A Guarda 

 A xerente de ORPAGU, Juana Parada, pechou este venres na Guarda a duodécima edición das Xornadas Internacionais de Pesca sobre Grandes Migradores cunha denuncia e un dato. A denuncia: a normativa que regula a cadea alimentaria prohibe vender por baixo dos custos de produción e, con todo, o peixe espada está a venderse por baixo dos custos de explotación. “Hai moita literatura e o papel aguántao todo, pero a realidade é outra”, advertiu, antes de reclamar ao sector pasar das palabras ás decisións: «Se matamos á vaca non haberá leite…ou haberá que ir buscala fose». O dato, en positivo: o mercado absorbe as máis de 20.000 toneladas de peixe espada que desembarca cada ano a flota palangreira española, segundo os datos do último exercicio. A demanda existe; o que hai que corrixir é a repartición do valor. 

 Parada resumiu o denominador común de todas as experiencias presentadas na xornada dedicada este ano á comercialización: marca, calidade e diferenciación para que a orixe e o traballo ben feito tradúzanse en prezo. “Facemos as cousas ben, pero hai que demostralo”, dixo a propósito da sustentabilidade e as certificacións. E puxo nome á preocupación que atravesou todas as mesas, a remuda xeracional, agravado nunha flota cuxos centros de traballo están nas antípodas, en augas internacionais.  

 “Somos pequenos, pero con pés de chumbo”, resumiu, antes de despedir a duodécima edición coa frase que mellor define á organización: “Como sempre, seguiremos adaptándonos aos cambios”. 

 Previamente, o presidente de ORPAGU, Joaquín Cadilla Castro, abrira a xornada, xunto ao alcalde da Guarda, Roberto José Álvarez Carrero, cun diagnóstico sen reviravoltas. Patrón desde 1979, cando embarcou con 21 anos, Cadilla resumiu o problema nun só dato: cando chegou o euro vendía o peixe a mil pesetas, seis euros, e esta semana vendeuno a 5,5 euros o quilo. Un cuarto de século co prezo en primeira venda conxelado mentres o gasóleo, os víveres e o resto dos custos disparábanse. Un palangreiro que faena no Pacífico, explicou co exemplo da súa propia empresa familiar, sae ao mar con 800.000 ou 900.000 euros en negativo e só empeza a gañar, con sorte, coa última parte da marea. «Está a pasar que barcos cheos perden diñeiro. E non é un conto. É insostible», advertiu. 

 Cadilla pediu á cadea comercial que tome conciencia de que sen produción non hai nada que vender e pechou mirando á xente nova que segue apostando polo palangre: titulados de ponte e de máquinas que poderían gañar moito máis noutros sectores e elixen continuar a herdanza dos seus pais e os seus avós. «Iso énchenos de orgullo e obríganos», resumiu. 

 Os datos que trouxo o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación apoiaron ese diagnóstico. Patricia Pertejo Alonso, xefa de Área de Análise de Consumo da Subdirección Xeral de Promoción dos Alimentos de España, presentou os datos preliminares do panel de consumo alimentario, que debuxan un paradoxo: os fogares españois gastan máis en peixe e marisco, pero comen menos. Nos doce meses pechados en novembro de 2025, o gasto per cápita subiu un 1,9 por cento, ata os 204,9 euros por persoa, mentres o consumo baixou un 1,8 por cento, ata os 17,8 quilos, empuxado por un prezo medio que se encareceu un 3,8 por cento, ata os 11,51 euros o quilo. Na última década, só o marisco cocido logrou crecer: no resto de categorías cómprase hoxe menos pescado que en 2016. 

 Pertejo detívose no perfil do consumidor de peixe espada, a especie de referencia da flota palangreira: fogares de rendas altas e medias-altas, sen nenos, con responsables de compra maiores de 50 anos e nas grandes cidades. Polo que quedou claro que o reto de futuro está nos fogares novos e con nenos pequenos, onde a especie apenas entra. O relatorio repasou tamén o Plan Internacional da Gastronomía Española, que aposta polo turismo gastronómico como motor de rendibilidade para o sector primario, e o futuro Sistema Nacional de Datos Agroalimentarios. E deixou un dato que enmarca o debate da xornada: o supermercado concentra xa o 62,9 por cento da venda de peixe en España, a peixaría tradicional o 20,6 e o hipermercado o 12,6, mentres o resto de canles xuntas, incluídos o comercio electrónico e a compra directa ao produtor, non chega ao 4 por cento. Aí está o terreo que o sector quere gañar. 

 Nas mesas redondas, a comercialización contouse desde a práctica. A primeira estivo dedicada ás fórmulas de éxito na integración vertical e reuniu a Ruy Andrade Pereira (Grupo Pereira-Portomar), Laia Ortiz Radua (Grupo Balfegó) e Alejandro Castro Ferreño (Grupo Profand), tres grupos que controlan toda a cadea, do barco ao prato, coa rastrexabilidade e a marca como argumento de venda. A segunda puxo o foco na comercialización directa desde o propio sector produtor, coas experiencias de Eduardo Míguez López (Porto Celeiro, OPP77), Cristina Mañas Mañas (OPP de Palamós), José Luis Monteagudo Doval (Asmecruz), María José Casais Boo (Cooperativa Santa Uxía de Ribeira, OPP83) e Luis Santos Martínez (Cooperativa Ría de Arousa): fórmulas distintas, da lonxa ao obradoiro e a venda en liña, cunha mesma idea de fondo, eliminar intermediarios para que a marxe quede en quen produce. 

 A xornada, que está cofinanciada polo Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación (MAPA) e o fondo Europeo Marítimo, de Pesca e de Acuicultura (FEMPA), dentro do plan de produción e comercialización de 2026 da OPP49, pechouse cunha degustación de produtos de Orpagu.