A GUARDA

Orpagu, 25 anos para liderar Europa e capitanear a vangarda pesqueira cos  exoesqueletos  

• Os guardeses envorcáronse esta mañá con  Orpagu e saíron á rúa para aplaudir o labor deste grupo de armadores que en 25 anos converteuse en líder europeo grazas á súa moderna concepción da actividade pesqueira. 

• A innovación é unha dos acenos de identidade do grupo guardés. Se hai uns meses foi noticia por impulsar o primeiro pesqueiro do mundo con vela ríxida, agora traballa nun proxecto de  exoesqueletos mecánicos para facilitar o manexo de grandes peces na súa planta frigorífica de Tui. 

 

O alcalde de A Guarda, membros da Corporación Municipal e o presidente e a xerente de Orpagu, diante da Casa do Concello, coas autoridades que asistiron á conmemoración do XXV aniversario da Organización de Palangreiros Guardeses 

Mar Burmúdez / A Guarda

 O milagre de que A Guarda, localidade galega de 10.025 habitantes, sexa o referente europeo do palangre de superficie ten moito que ver co paso adiante que en 1995 deron 15 armadores ao constituír unha organización profesional,  Orpagu, que representase os seus intereses: os dunha frota dirixida agora ao peixe espada tras pescar pescada en Marrocos durante a década dos 80, ata que o caladoiro deixou de ser rendible. Festexar ese exitoso cuarto de século de vida foi o obxectivo dos actos de aniversario que mobilizaron hoxe á cidadanía guardesa ao redor dun dos seus referentes e que contou co apoio de institucións pesqueiras de España e Portugal. 

O presidente de Orpagu - á der. da imaxe - acompañando as autoridades no Paseo Marítimo onde está á exposición conmemorativa do XXV aniversario da Organización de Palangreiros Guardeses 

Vista parcial do Paseo Marítimo onde está instalada á exposición de Orpagu

O presidente e a xerente de Orpagu, acompañando as autoridades que asistiron aos actos conmemorativos, na súa visita a exposición que resume á traxectoria da OPP transnacional

En primeiro termo, a gamela auxiliar Piueiro, levando a bordo a varias autoridades a visitar o volanteiro Piueiro cuxa tripulación agardábaas coa vela despregada

 Na memoria, aquel 31 de agosto de 1996 no que nacía xa de forma oficial a Organización de Palangreiros Guardeses (Orpagu) con 78 barcos e unha estrutura adaptada ás necesidades das súas empresas asociadas, maioritariamente de carácter familiar. O seu primeiro obxectivo foi o uso dos fondos europeos para a renovación dos barcos. Neses anos, desde Orpagu tramitáronse os expedientes de construción dunha vintena de novas unidades e a modernización de practicamente toda a frota do   grupo. En Bruxelas xa empezaban a fixarse nesta pequena localidade galega.  

Juana Parada, Rosa Quintana, Alicia Villauriz, Buenaventura Rodríguez, Joaquín Cadilla, Antonio Lomba, Teresa Coelho, Maica Larriba e Ignacio Gandarias, entre otros, no auditorio San Bieito de A Guarda, no acto de conmemoración do XXV aniversario de Orpagu

Vista panorámica do auditorio San Bieito, no decurso dos actos de Orpagu

 Nestes 25 anos, Orpagu converteuse na organización de palangre de superficie máis importante do continente cun volume de produción conxunta, entre os asociados galegos e portugueses, que supera as 5.000 toneladas anuais de peixe espada, unha facturación por encima dos 60 millóns de euros e máis dun milleiro de empregos directos. Nisto ten moito que ver a unión da Guarda con Portugal, iniciada formalmente en 2017 coa adhesión da primeira empresa pesqueira lusa, o que conferiu a Orpagu a categoría de organización  transnacional. Esta relación fortaleceuse en 2020 coa alianza estratéxica con Vianapesca, a Cooperativa de Armadores de Pesca Artesanal de  Peniche e a Asociación de Armadores de  Peniche. Desta forma, aos 39 palangreiros de A Guarda uníronse outros 40 portugueses que, desde ese momento, realizan as súas descargas no porto de Vigo. 

 Este crecemento non é casual. A aposta de  Orpagu por un modelo sostible e pola innovación marcaron a súa singradura nestes 25 anos e o seu carácter emprendedor quedou reflectido nalgunhas das accións que puxeron en marcha neste tempo. Un bo exemplo é a súa incorporación á comercialización dos seus produtos, transformándoos en conservas  delicatesen ou noutros formatos capaces de captar a novos consumidores, como é o caso das hamburguesas de peixe espada. De  Orpagu tamén saíu o deseño dun dispositivo ‘salvatartarugas’, para garantir a supervivencia das que capturan accidentalmente, así como o liderado do proxecto  Obepal, que ten como obxectivo a estandarización da metodoloxía de observación electrónica pesqueira monitorada como alternativa e complemento á presenza de observadores físicos a bordo, pero mantendo a mesma fiabilidade. 

Da vela ríxida aos exoesqueletos, sempre na vangarda 

 Pero, sen dúbida, unha das iniciativas máis ambiciosas da organización guardesa foi a súa aposta por un proxecto pioneiro para conseguir maior eficiencia enerxética nos barcos, potenciando o uso do vento para reducir o gasto de combustible e as emisións contaminantes. Así, o pasado mes de xuño, o palangreiro “Balueiro Segundo” converteuse no primeiro pesqueiro do mundo en navegar cunha vela ríxida, un dispositivo de 12 metros de altura dotado dun sistema de control autónomo co que esperan contribuír á redución de emisión de gases. 

 Coincidindo co 25 aniversario, Orpagu fixo realidade outro dos seus soños: contar cunha infraestrutura propia que lle permita pechar o círculo da súa actividade, desde a captura á comercialización, pasando polo proceso de transformación e produción. A compra dunha parcela de máis de 7.000 metros cadrados en Tui permitirá construír unha planta frigorífica cunha capacidade de almacenamento de 3.000 toneladas de peixe e unha aula de I+D para desenvolver novos produtos. 

 Nesta liña enmárcase precisamente o novo reto da organización, agora en colaboración co Centro Tecnolóxico do Automóbil de Galicia: a utilización por primeira vez no sector pesqueiro de  exoesqueletos, uns armazons construídos “ad hoc” para potenciar a forza e os movementos das persoas que os leven co fin de manipular sen esforzo as especies de gran tamaño que captura a frota de  Orpagu. 

 Toda esta información é a que conforma a exposición organizada con motivo do 25 aniversario. Os 10 tótems exhibiranse no  Concello de A Guarda e o Paseo Marítimo ata o próximo día 17 de setembro. Esta mañá tivo lugar a presentación da mostra nun acto que contou coa presenza da secretaria xeral de Pesca do Goberno de España, a secretaria de Estado de Pesca de Portugal, a conselleira do Mar e a subdelegada do Goberno en Pontevedra, sendo presidido polo alcalde de A Guarda, Antonio Lomba Baz, e o propio presidente de  Orpagu, Joaquín  Cadilla Castro.  

Joaquín Cadilla Castro, presidente de Orpagu, nun momento da súa intervención

 No turno de intervencións, Joaquín  Cadilla, Castro, presidente da Organización de Palangreiros Guardeses (Orpagu) referiuse ao pasado da organización “porque é a través deses anos como se entende o futuro de  Orpagu”.  Cadilla, que sinalou que “nós non somos armadores, somos mariñeiros donos de barcos”, centrou boa parte do seu discurso nas mulleres guardesas: “Sen as mulleres, Orpagu non funcionaría, o seu espírito de loita é o que os mariñeiros levamos desde A Guarda ao mar. Sen elas, nada disto houbese sido posible”.

Antonio Lomba Baz, alcalde de A Guarda

 Pola súa banda, Antonio Lomba Baz, alcalde da Guarda, anfitrión institucional do 25 aniversario de  Orpagu, encomiou o labor da xente do mar da localidade: “Orpagu representa a unha frota que navega por todos os mares do mundo, pero nunca rompeu os lazos con este lugar que lles viu nacer”. Neste sentido, subliñou a responsabilidade social dos palangreiros co pobo: “Non só organizan a  Festa  do  Peixe Espada, que é quizais o máis coñecido, senón que apoian ao deporte local e desenvolven importantes  proxectos educativos”.

 Alicia  Villauriz, secretaria xeral de Pesca do Ministerio de Agricultura, Pesca e AlimentacióN (MAPA) sinalou que esta era a súa segunda visita á Guarda, “e espero que haxa moitas máis”, e trasladou aos asistentes e aos membros da organización o saúdo e os bos desexos do ministro Planas: “Ambos vos auguramos un futuro prometedor grazas á consolidación desas oportunidades de traballo que impulsastes”.  Villauriz destacou as “sólidas bases” da organización, resaltando que “estes mariñeiros/armadores merécense todo o noso recoñecemento polo que lograron nestes 25 anos”. A secretaria xeral de pesca tamén sinalou o carácter emprendedor de  Orpagu e o seu “acerto” ao apostar desde o primeiro momento pola sustentabilidade e a innovación.

 Asemade, Rosa Quintana Carballo, conselleira  do Mar, do mesmo xeito que o fixera a secretaria do MAPA Alicia Villauriz Iglesias, recoñeceu os méritos da organización á que sempre apoiou e brindou a colaboración do  Goberno galego: “Os 25 anos de historia da organización teñen hoxe un punto e seguido”. A titular de Mar tamén sinalou que a frota de palangre de superficie da Guarda é un exemplo de que “o local pódese volver global pois, xunto cos seus compañeiros lusos, percorre todos os mares do mundo e leva o nome de Galicia polos portos de catro continentes”.

 Teresa Coelho, secretária de Estado das Pescas, de Portugal, sinalou o irmandamento dos armadores galegos cos portugueses, xa que 40 barcos lusos adheríronse a Orpagu nos últimos anos, o que lle conferiu á organización de A Guarda o seu recoñecemento como OPP transnacional.

Momento da actuación do Coro Cantábile

 A actuación musical do Coro Cantábile, unha comida de confraternidade e diversas actividades para os máis pequenos completaron o programa co que Orpagu festexou os seus 25 anos de existencia. E o que queda…