30 de agosto, Día Internacional dos Desaparecidos
A posta en marcha da Convención marcaría un antes e un despois para aqueles que buscan aos seus seres queridos
Amnistía Internacional lamenta que, polo momento, a reforma do Código Penal español non contemple o delito de desaparición forzada
A organización pedirá á Audiencia Provincial de Pontevedra que considere un crime contra a humanidade o asasinato de 4 canteiros de Salceda en novembro de 1936, arquivado polo Xulgado de Porriño
Amnistía Internacional / Galicia
Imaxinen esperar a que os seus seres queridos volvan a casa un día calquera e que ese día acaba converténdose no resto das súas vidas. Imaxinen esperarlles sen saber onde están ou ata sen saber se seguen vivos. Imaxinen chamar a todas as portas para intentar pescudar onde poden estar e non saber que máis poden facer. Esa é a vida de moitos familiares de desaparecidos en todas as rexións do mundo. O domingo 30 de agosto, Día Internacional dos Desaparecidos, é unha data na que recordar a súa loita e esixir xustiza.
Centos de miles de casos de desaparición forzada seguen sen resolverse e cada ano denúncianse novos casos. Os gobernos continúan utilizando as desaparicións forzadas para acalar a disidencia, para eliminar calquera tipo de oposición política, para perseguir a grupos étnicos, relixiosos e políticos, e como arma de represión. O segredo ao redor da desaparición forzada fomenta este delito; a desaparición forzada está ideada para que as vítimas non teñan a protección da lei e para ocultar a identidade dos responsables e o destino das vítimas, moitas das cales son torturadas ou asasinadas.
Durante o conflito armado de Kósovo en 1999, máis de 3.000 persoas de etnia albanesa sufriron desaparicións forzadas a mans da policía serbia e das forzas paramilitares e militares. Máis de 800 serbios, romaníes e outras persoas foron secuestrados por membros de grupos étnicos albanos armados. Máis de 1.900 familias en Kósovo e Serbia continúan á espera de saber que lles ocorreu aos seus familiares. Non hai datos exactos sobre o número de persoas sometidas a desaparición forzada durante os dous conflitos armados de Chechenia e a operación “antiterrorista” emprendida posteriormente. As ONG calculan que, só durante o segundo conflito armado, houbo entre 3.000 e 5.000 desaparicións forzadas. Pero aínda hoxe continúan producíndose. Desde 2008, o número de desaparicións forzadas e secuestros aumentou, as organizacións falan dun total de 58 secuestros no primeiro cuadrimestre de 2009, fronte aos 42 que se rexistraron ao longo de 2008. En nome da guerra contra o terror, países como Paquistán rexistraron polo menos 563 persoas detidas arbitrariamente e sometidas a desaparición forzada. Unha práctica que se aplicaba só a persoas presuntamente implicadas en actos de terrorismo, máis tarde estendeuse aos adversarios internos do goberno.
E logo de décadas, seguen sen investigarse miles de casos de desaparicións. En México, houbo polo menos 700 casos de desaparición forzada durante a “guerra sucia” emprendida polo exército e os corpos de seguridade interior entre as décadas de 1960 e 1980. Non se esixiron responsabilidades, non se estableceu o paradoiro das vítimas, nin se obtivo reparación. En Filipinas, máis de 1.600 persoas desapareceron desde a década dos 70, principalmente en operacións de contrainsurxencia contra grupos de esquerda ou secesionistas. Unha nova ferramenta contra a desaparición forzada
A comunidade internacional ten unha nova ferramenta para combater esta praga. A Convención Internacional para a Protección de Todas as Persoas contra as Desaparicións Forzadas, adoptada en 2006, malia que aínda non entrou en vigor, podería supor un punto de inflexión. A Convención obriga aos Estados a garantir que as desaparicións forzadas sexan tipificadas na súa lexislación penal interna, a protexer ás testemuñas e a responsabilizar legalmente a toda persoa implicada nunha desaparición forzada. Recoñece o dereito das familias a coñecer a verdade e a obter reparacións. Esixe aos Estados que impidan as desaparicións forzadas instaurando firmes salvagardas para aquelas persoas privadas da súa liberdade, que busquen ás persoas desaparecidas e, no caso de que falezan, localicen e restitúan os seus restos. A Convención tamén reclama aos Estados que persigan aos presuntos responsables que se atopen no seu territorio, sen importar o lugar no que cometan o delito, ou que os extraditen a outro Estado ou os entreguen a unha corte penal internacional. Só se necesitan sete ratificacións máis para que este tratado entre en vigor e conceda a aqueles que buscan aos seus seres queridos un apoio moi necesario. Amnistía Internacional pide aos gobernos que celebren o Día Internacional dos Desaparecidos deste ano dando prioridade á ratificación deste tratado e anunciando cando van facelo. O sesaxésimo cuarto período de sesións da Asemblea Xeral das Nacións Unidas, cuxa inauguración está programada para o 15 de setembro de 2009 en Nova York, e a xornada anual de firma e depósito de instrumentos de adhesión e ratificación brindarán a todos os gobernos unha oportunidade para ratificar ou para facer público o seu compromiso de ratificar a Convención.
Desaparecidos en España
Amnistía Internacional valora positivamente que o Goberno español teña realizado todos os trámites necesarios para a ratificación a finais de setembro da Convención Internacional para a Protección de Todas as Persoas contra as Desaparicións Forzadas. Con todo, pídelle coherencia en iniciativas lexislativas como a actual reforma do Código Penal. O actual Anteproxecto de lei non contempla a desaparición forzada de persoas como delito autónomo imprescriptible. Por iso, Amnistía Internacional recomenda que se inclúa o delito de desaparición forzada de persoas dentro do título dos “delitos contra a comunidade internacional” e se defina conforme ás esixencias do dereito internacional.
Sen xustiza para os desaparecidos da Guerra Civil e o franquismo
Xa tras a aprobación en decembro de 2007 da Lei de Memoria Histórica, Amnistía Internacional lamentou que ese texto deixase á marxe a vítimas de graves crimes de dereito internacional, por exemplo as vítimas de desaparicións forzadas, execucións extraxudiciais ou torturas durante a Guerra Civil e o franquismo. Decenas de miles de persoas foron vítimas destes graves crimes. Con todo, o Goberno non facilita información sobre os desaparecidos, limítanse as vías de acceso á xustiza aos familiares e o Estado non asume a súa responsabilidade en materia de exhumacións de acordo á normativa internacional.
* Ausencia de información sobre desaparecidos. O Grupo de traballo sobre Desaparicións Forzadas de Nacións Unidas desde 2005 está pedindo ao Goberno español información sobre tres casos de desaparicións forzadas durante a Guerra Civil e o franquismo. Catro anos despois o Executivo non facilitou ningún tipo de información respecto diso.
* Limitacións ao acceso á xustiza. Amnistía Internacional mostrou a súa preocupación porque o debate sobre as competencias xudiciais dos casos de desaparición forzada está consolidando un clima de impunidade. O 16 de outubro de 2008, a Audiencia Nacional iniciaba unha causa sobre 114.266 casos de desaparicións forzadas e 30.960 menores separados ilegalmente das súas familias, moitos dos cales poderían estar aínda vivos. O 16 de novembro o xuíz inhibíase a favor de 43 Xulgados de Instrución das localidades onde están situadas as fosas identificadas. Ata onde puido saber Amnistía Internacional, só 3 destes xulgados -Benavente (Zamora), Palencia e Villacarrillo (Xaén)- abriron novas dilixencias e están investigando a causa como desaparición forzada, e daquela como delito imprescriptible; mentres que 13 valoraron os casos como delito común e arquivaron as causas argumentando a prescrición dos mesmos, negando aos familiares dos desaparecidos o dereito a coñecer o seu paradoiro e a acceder a mecanismos efectivos de reparación.
Unha soa resolución xudicial ata hoxe en Galicia
Entre estes casos arquivados atópase o do Xulgado de Primeira Instancia e Instrución número 2 de Porriño, que en maio arquivou a causa pola detención e asasinato de catro canteiros de Salceda de Caselas en novembro de 1936 aducindo a prescrición dos delitos. A resolución produciuse tras a denuncia, en marzo, da Asociación de Memoria Histórica do 36 de Ponteareas, os alcaldes de Porriño e Salceda e familiares dos represaliados, e tras a chegada o 31 de marzo de 2009 ao Xulgado de Porriño do procedemento sumarial 53/08 procedente do Xulgado Central de Instrución nº 5 de Madrid a consecuencia do auto de inhibición do xuíz Baltasar Garzón. En maio, a Asociación de Memoria Histórica do 36 de Ponteareas recorreu a decisión do Xulgado de Porriño ante a Audiencia Provincial de Pontevedra, que aínda non decidiu respecto diso. Amnistía Internacional remitirá nos próximos días á Audiencia e a Fiscalía os informes publicados pola organización que detallan por que eses crimes deben considerarse crimes contra a humanidade, avogando pola intervención xudicial neste proceso. Pola súa banda, co consentimento dos familiares das vítimas, a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica exhumará esta fosa no mes de setembro.
* Exhumacións que non cumpren as normas internacionais. Tal e como establece a Lei de Memoria Histórica, o Ministerio de Presidencia propuxo en novembro de 2008 un Protocolo de actuación en exhumacións que foi rexeitado polas asociacións de familiares das vítimas xa que non reúne os requisitos que esixe o dereito internacional. Ademais, o 11 de marzo de 2009, o Senado rexeitou unha proposición de lei orientada a que o Goberno asumise as tarefas de localización, exhumación e identificación de restos, evidenciando unha vez máis a falta de vontade política por parte do Estado español de que se investiguen estas graves violacións de dereitos humanos e se garanta xustiza e reparación ás vítimas.
Mustafá Setmariam, o español que leva catro anos desaparecido
O Goberno español ten a responsabilidade de levar a cabo todas as xestións posibles e esixir ao Goberno de Estados Unidos que aclare o paradoiro do cidadán español Mustafa Setmariam Nasar, detido en novembro de 2005 por axentes paquistanís, posto posteriormente baixo custodia estadounidense e actualmente “desaparecido”. Setmariam é un dos 39 desaparecidos polas autoridades norteamericanas no marco da “guerra contra o terror” cuxo paradoiro segue sendo unha incógnita, xa que o Goberno de EEUU non revelou ningunha información sobre a súa situación en todo este tempo.
Con anterioridade á súa “desaparición”, en novembro de 2004, o nome de Mustafá Setmariam aparecía nunha lista de “terroristas máis buscados” do FBI. As autoridades estadounidenses ofreceron unha recompensa de cinco millóns de dólares por información sobre o seu paradoiro. Pero o seu nome foi borrado desa lista con posterioridade á súa presunta detención en Paquistán. Un xuíz instrutor da Audiencia Nacional ten decretada unha orde de procura e captura pola súa presunta vinculación con Al Qaeda. Sinalouse que Mustafá Setmariam podería estar recluído na base militar estadounidense de Diego García, illa británica no Océano Índico. Tamén se apuntou a Siria como lugar onde podería atoparse detido. Ningunha destas informacións puido ser confirmada por Amnistía Internacional.
Centos de miles de casos de desaparición forzada seguen sen resolverse e cada ano denúncianse novos casos. Os gobernos continúan utilizando as desaparicións forzadas para acalar a disidencia, para eliminar calquera tipo de oposición política, para perseguir a grupos étnicos, relixiosos e políticos, e como arma de represión. O segredo ao redor da desaparición forzada fomenta este delito; a desaparición forzada está ideada para que as vítimas non teñan a protección da lei e para ocultar a identidade dos responsables e o destino das vítimas, moitas das cales son torturadas ou asasinadas.
Durante o conflito armado de Kósovo en 1999, máis de 3.000 persoas de etnia albanesa sufriron desaparicións forzadas a mans da policía serbia e das forzas paramilitares e militares. Máis de 800 serbios, romaníes e outras persoas foron secuestrados por membros de grupos étnicos albanos armados. Máis de 1.900 familias en Kósovo e Serbia continúan á espera de saber que lles ocorreu aos seus familiares. Non hai datos exactos sobre o número de persoas sometidas a desaparición forzada durante os dous conflitos armados de Chechenia e a operación “antiterrorista” emprendida posteriormente. As ONG calculan que, só durante o segundo conflito armado, houbo entre 3.000 e 5.000 desaparicións forzadas. Pero aínda hoxe continúan producíndose. Desde 2008, o número de desaparicións forzadas e secuestros aumentou, as organizacións falan dun total de 58 secuestros no primeiro cuadrimestre de 2009, fronte aos 42 que se rexistraron ao longo de 2008. En nome da guerra contra o terror, países como Paquistán rexistraron polo menos 563 persoas detidas arbitrariamente e sometidas a desaparición forzada. Unha práctica que se aplicaba só a persoas presuntamente implicadas en actos de terrorismo, máis tarde estendeuse aos adversarios internos do goberno.
E logo de décadas, seguen sen investigarse miles de casos de desaparicións. En México, houbo polo menos 700 casos de desaparición forzada durante a “guerra sucia” emprendida polo exército e os corpos de seguridade interior entre as décadas de 1960 e 1980. Non se esixiron responsabilidades, non se estableceu o paradoiro das vítimas, nin se obtivo reparación. En Filipinas, máis de 1.600 persoas desapareceron desde a década dos 70, principalmente en operacións de contrainsurxencia contra grupos de esquerda ou secesionistas. Unha nova ferramenta contra a desaparición forzada
A comunidade internacional ten unha nova ferramenta para combater esta praga. A Convención Internacional para a Protección de Todas as Persoas contra as Desaparicións Forzadas, adoptada en 2006, malia que aínda non entrou en vigor, podería supor un punto de inflexión. A Convención obriga aos Estados a garantir que as desaparicións forzadas sexan tipificadas na súa lexislación penal interna, a protexer ás testemuñas e a responsabilizar legalmente a toda persoa implicada nunha desaparición forzada. Recoñece o dereito das familias a coñecer a verdade e a obter reparacións. Esixe aos Estados que impidan as desaparicións forzadas instaurando firmes salvagardas para aquelas persoas privadas da súa liberdade, que busquen ás persoas desaparecidas e, no caso de que falezan, localicen e restitúan os seus restos. A Convención tamén reclama aos Estados que persigan aos presuntos responsables que se atopen no seu territorio, sen importar o lugar no que cometan o delito, ou que os extraditen a outro Estado ou os entreguen a unha corte penal internacional. Só se necesitan sete ratificacións máis para que este tratado entre en vigor e conceda a aqueles que buscan aos seus seres queridos un apoio moi necesario. Amnistía Internacional pide aos gobernos que celebren o Día Internacional dos Desaparecidos deste ano dando prioridade á ratificación deste tratado e anunciando cando van facelo. O sesaxésimo cuarto período de sesións da Asemblea Xeral das Nacións Unidas, cuxa inauguración está programada para o 15 de setembro de 2009 en Nova York, e a xornada anual de firma e depósito de instrumentos de adhesión e ratificación brindarán a todos os gobernos unha oportunidade para ratificar ou para facer público o seu compromiso de ratificar a Convención.
Desaparecidos en España
Amnistía Internacional valora positivamente que o Goberno español teña realizado todos os trámites necesarios para a ratificación a finais de setembro da Convención Internacional para a Protección de Todas as Persoas contra as Desaparicións Forzadas. Con todo, pídelle coherencia en iniciativas lexislativas como a actual reforma do Código Penal. O actual Anteproxecto de lei non contempla a desaparición forzada de persoas como delito autónomo imprescriptible. Por iso, Amnistía Internacional recomenda que se inclúa o delito de desaparición forzada de persoas dentro do título dos “delitos contra a comunidade internacional” e se defina conforme ás esixencias do dereito internacional.
Sen xustiza para os desaparecidos da Guerra Civil e o franquismo
Xa tras a aprobación en decembro de 2007 da Lei de Memoria Histórica, Amnistía Internacional lamentou que ese texto deixase á marxe a vítimas de graves crimes de dereito internacional, por exemplo as vítimas de desaparicións forzadas, execucións extraxudiciais ou torturas durante a Guerra Civil e o franquismo. Decenas de miles de persoas foron vítimas destes graves crimes. Con todo, o Goberno non facilita información sobre os desaparecidos, limítanse as vías de acceso á xustiza aos familiares e o Estado non asume a súa responsabilidade en materia de exhumacións de acordo á normativa internacional.
* Ausencia de información sobre desaparecidos. O Grupo de traballo sobre Desaparicións Forzadas de Nacións Unidas desde 2005 está pedindo ao Goberno español información sobre tres casos de desaparicións forzadas durante a Guerra Civil e o franquismo. Catro anos despois o Executivo non facilitou ningún tipo de información respecto diso.
* Limitacións ao acceso á xustiza. Amnistía Internacional mostrou a súa preocupación porque o debate sobre as competencias xudiciais dos casos de desaparición forzada está consolidando un clima de impunidade. O 16 de outubro de 2008, a Audiencia Nacional iniciaba unha causa sobre 114.266 casos de desaparicións forzadas e 30.960 menores separados ilegalmente das súas familias, moitos dos cales poderían estar aínda vivos. O 16 de novembro o xuíz inhibíase a favor de 43 Xulgados de Instrución das localidades onde están situadas as fosas identificadas. Ata onde puido saber Amnistía Internacional, só 3 destes xulgados -Benavente (Zamora), Palencia e Villacarrillo (Xaén)- abriron novas dilixencias e están investigando a causa como desaparición forzada, e daquela como delito imprescriptible; mentres que 13 valoraron os casos como delito común e arquivaron as causas argumentando a prescrición dos mesmos, negando aos familiares dos desaparecidos o dereito a coñecer o seu paradoiro e a acceder a mecanismos efectivos de reparación.
Unha soa resolución xudicial ata hoxe en Galicia
Entre estes casos arquivados atópase o do Xulgado de Primeira Instancia e Instrución número 2 de Porriño, que en maio arquivou a causa pola detención e asasinato de catro canteiros de Salceda de Caselas en novembro de 1936 aducindo a prescrición dos delitos. A resolución produciuse tras a denuncia, en marzo, da Asociación de Memoria Histórica do 36 de Ponteareas, os alcaldes de Porriño e Salceda e familiares dos represaliados, e tras a chegada o 31 de marzo de 2009 ao Xulgado de Porriño do procedemento sumarial 53/08 procedente do Xulgado Central de Instrución nº 5 de Madrid a consecuencia do auto de inhibición do xuíz Baltasar Garzón. En maio, a Asociación de Memoria Histórica do 36 de Ponteareas recorreu a decisión do Xulgado de Porriño ante a Audiencia Provincial de Pontevedra, que aínda non decidiu respecto diso. Amnistía Internacional remitirá nos próximos días á Audiencia e a Fiscalía os informes publicados pola organización que detallan por que eses crimes deben considerarse crimes contra a humanidade, avogando pola intervención xudicial neste proceso. Pola súa banda, co consentimento dos familiares das vítimas, a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica exhumará esta fosa no mes de setembro.
* Exhumacións que non cumpren as normas internacionais. Tal e como establece a Lei de Memoria Histórica, o Ministerio de Presidencia propuxo en novembro de 2008 un Protocolo de actuación en exhumacións que foi rexeitado polas asociacións de familiares das vítimas xa que non reúne os requisitos que esixe o dereito internacional. Ademais, o 11 de marzo de 2009, o Senado rexeitou unha proposición de lei orientada a que o Goberno asumise as tarefas de localización, exhumación e identificación de restos, evidenciando unha vez máis a falta de vontade política por parte do Estado español de que se investiguen estas graves violacións de dereitos humanos e se garanta xustiza e reparación ás vítimas.
Mustafá Setmariam, o español que leva catro anos desaparecido
O Goberno español ten a responsabilidade de levar a cabo todas as xestións posibles e esixir ao Goberno de Estados Unidos que aclare o paradoiro do cidadán español Mustafa Setmariam Nasar, detido en novembro de 2005 por axentes paquistanís, posto posteriormente baixo custodia estadounidense e actualmente “desaparecido”. Setmariam é un dos 39 desaparecidos polas autoridades norteamericanas no marco da “guerra contra o terror” cuxo paradoiro segue sendo unha incógnita, xa que o Goberno de EEUU non revelou ningunha información sobre a súa situación en todo este tempo.
Con anterioridade á súa “desaparición”, en novembro de 2004, o nome de Mustafá Setmariam aparecía nunha lista de “terroristas máis buscados” do FBI. As autoridades estadounidenses ofreceron unha recompensa de cinco millóns de dólares por información sobre o seu paradoiro. Pero o seu nome foi borrado desa lista con posterioridade á súa presunta detención en Paquistán. Un xuíz instrutor da Audiencia Nacional ten decretada unha orde de procura e captura pola súa presunta vinculación con Al Qaeda. Sinalouse que Mustafá Setmariam podería estar recluído na base militar estadounidense de Diego García, illa británica no Océano Índico. Tamén se apuntou a Siria como lugar onde podería atoparse detido. Ningunha destas informacións puido ser confirmada por Amnistía Internacional.
Ningún comentario:
Publicar un comentario