O patrimonio non pode quedar á intemperie da desprotección
Ricardo Rodríguez Vicente
Hai lugares que gardan moito máis ca obxectos, pezas arqueolóxicas ou testemuñas materiais doutras épocas. Gardan a memoria dun pobo, as pegadas das persoas que nos precederon e unha parte esencial da nosa identidade colectiva. Son espazos nos que o pasado dialoga co presente e nos lembra quen somos, de onde vimos e o valor de coñecer e conservar a nosa historia.
Precisamente por iso, a protección do patrimonio cultural non pode entenderse como unha cuestión secundaria, nin quedar reducida a unha declaración de boas intencións. Require atención permanente, planificación, recursos e, sobre todo, unha conciencia clara da responsabilidade que implica custodiar bens que non nos pertencen exclusivamente a nós, senón tamén ás xeracións que virán.
A seguridade dos fondos arqueolóxicos, das pezas expostas e de todos aqueles elementos que forman parte do noso legado histórico debe constituír unha prioridade. E cando falamos de seguridade facémolo nun sentido amplo: protección fronte a posibles roubos, danos, deterioracións, accidentes ou calquera outra circunstancia que poida comprometer a súa conservación e integridade.
É evidente que non existen riscos cero, nin sempre resulta posible dispoñer de todos os medios humanos, técnicos e económicos que serían desexables. Pero esa realidade non pode servir de argumento para renunciar a facer todo aquilo que, humana e tecnicamente, estea ao noso alcance. Cómpre avaliar os riscos, revisar as instalacións, mellorar os sistemas de vixilancia e control, garantir unhas condicións adecuadas de conservación e contar con protocolos de actuación ante calquera eventualidade.
Tampouco debemos esquecer a importancia do persoal cualificado. A presenza humana, a atención especializada e a responsabilidade profesional son elementos fundamentais que ningunha tecnoloxía pode substituír completamente. Os sistemas electrónicos de protección son necesarios, pero deben formar parte dunha estratexia integral na que tamén teñan cabida a prevención, o mantemento e a supervisión continuada.
Cando está en xogo un patrimonio de tanto valor histórico, arqueolóxico e simbólico, a prudencia nunca está de máis. Non deberiamos agardar a que aconteza un incidente para preguntarnos se se adoptaron todas as medidas posibles. A prevención é, precisamente, a mellor maneira de demostrar que comprendemos a importancia do que temos entre mans.
E hai tamén unha cuestión de fondo que merece ser lembrada: conservar o patrimonio non consiste unicamente en amosalo ao público ou en convertelo nun atractivo cultural e turístico. Significa, antes de nada, garantir que aquilo que hoxe podemos contemplar siga existindo mañá nas mellores condicións posibles.
A responsabilidade é compartida, pero corresponde especialmente ás administracións e ás entidades competentes asumir o liderado, proporcionar os medios necesarios e actuar con previsión. A cidadanía, pola súa banda, ten dereito a coñecer e a confiar en que os bens que forman parte da súa memoria colectiva están debidamente protexidos.
Non se trata de xerar preocupación nin de alimentar alarmismos. Trátase de formular unha reflexión necesaria e construtiva, desde o respecto e o compromiso co patrimonio. Porque aquilo que se perde, destrúe ou desaparece dificilmente pode recuperarse na súa verdadeira dimensión.
A historia non ten recambio. O patrimonio tampouco.
Por iso, garantir, na medida humana e tecnicamente posible, a seguridade e a conservación deste legado non debería ser unha opción nin unha preocupación ocasional. Debería ser un compromiso permanente, unha obriga moral e unha prioridade cultural.
O que recibimos do pasado non é noso para perdelo. É nosa a responsabilidade de coidalo, protexelo e entregalo, coa maior dignidade posible, a quen veña detrás de nós.
Ningún comentario:
Publicar un comentario