14 de dec. de 2022

OPINIÓN

BARCO NEGRO

De manhã, que medo, que me achasses feia!

Acordei, tremendo, deitada n’areia

Mas logo os teus olhos disseram que não,

E o sol penetrou no meu coração.[Bis]


Vi depois, numa rocha, uma cruz,

E o teu barco negro dançava na luz

Vi teu braço acenando, entre as velas já soltas

Dizem as velhas da praia, que não voltas:

São loucas! São loucas!

Eu sei, meu amor,

Que nem chegaste a partir,

Pois tudo, em meu redor,

Me diz qu’estás sempre comigo.[Bis]


No vento que lança areia nos vidros;

Na água que canta, no fogo mortiço;

No calor do leito, nos bancos vazios;

Dentro do meu peito, estás sempre comigo.


RECORDAR ES ESCRIBIR EN LA MEMORIA

 Al escribir siempre se recuerda. Creo que Aristóteles decía que la memoria es la escritura del alma. En mi memoria anda siempre escrita en primera página este fado, su letra, su poema…

 Siento un placer muy grande al dedicar este, digamos, episodio a mi hermana Marita que tiene entre otros dones el de cantar esta canción moviendo los mejores sentimientos de mi memoria.

 Una vez en el Vilar de Mouros de nuestro abuelo Serafín da Cruz, mientras lo cantaba, vi que por la cara de una anciana resbalaban unas enormes lágrimas. Aquella escena es de las más resaltadas, están en memoria.

 Hoy la letra de la canción “O fogo mortizo”, que a Pepito le recordó a su aldea, retomo la vieja canción. Además el hombre del que cuentan tocaba la gaita gallega y la trompeta, decía siempre que él notaba un cierto parecido entre el folklore gallego y el ruso. Puede que solo fuera una forma de agradecer a una aldea en la que bailó con una mujer rubia, muy rubia, que le cantaba mientras danzaba. Y lo hacía soñar que volvería a la aldea del viejo puente y volvería a ver a su madre sentada en una esquina de la sala, a bailar un pasadoble con aquella moza que hacía tan bien las “paradiñas”.

EL CAMINO DE SANTIAGO PORTUGUÉS Y EL FADO PASAN POR MI ALDEA (VIII)




Por Manuel Vázquez de la Cruz 

 Maru, la aldea que veía Pepito a lo lejos era como la nuestra: también tenía una iglesia, puentes, campos cultivados y animales. Por eso el caminaba sin miedo. Después de pasar mucho en los frentes y en el campo de concentración fascista cruzó el puente de madera sin el mínimo temor a lo que podría encontrar al otro lado. Me lo dijo muchas veces, lo recalcó otras tantas y siempre dijo que sintió que llegaba al fin de las enormes pesadillas. Escapaba del Apocalipsis y de las guerras más atroces vividas por la humanidad. En la primera el fascismo-nazismo internacional agredió vilmente a España y las democracias le dieron la espalda a nuestra República. Después sufrieron ellos la guerra y la barbarie pero, fueron políticamente muy sucios y repugnantes, permitiendo una muestra del horror fascista en la Península Ibérica. Acabó con el dictador matando y muriendo.

 Entró en la aldea, las casas estaban separadas unas de otras como en la nuestra, ladraban los perros (que eran solo de dar la gente y no morder, como la nuestra), tenían pequeñas parcelas de berzas, cacareaban gallinas y cantaba algún gallo, todo como en la nuestra. "Cómo iba yo a tener miedo si todo era parte de mí y muy mío".

 A pesar de que no veía ni una persona, yo sabía que me habían visto y me vigilaban. Alcé mis brazos, los llevé a mis labios y mandé besos al aire para ellos. Creí que era la mejor señal de que buscaba mucho más que paz y enseñaba con mis besos solo cariño a los que me veían y a la vida que teníamos ellos y yo. Fue entonces cuando una señora mayor se asomó a la parte superior de la puerta, que como muchas aquí tenía “arriba y abajo”. Me miró. Me acerqué mandándole señales de besos, más besos, y le enseñé mis manos abiertas, mi cinturón sin pistola, y dije algo parecido a “ya Ispanets”, que para mí significaba español, yo español. Se sonrió un poco, abrió la parte inferior de la puerta y entré.

 Estaba haciendo pan. Aquella parte de la casa era muchas cosas: horno, "lareira", mesa de comer, bancos de madera sin respaldo, calderos y en las paredes muchos santos, pero muchos. Unos dibujados otros de madera y hasta alguno de piedra. Parecía que por allí había pasado mi madre y todos sus santos del cielo en estampitas.

 Al lado del horno sintió aún más su casa porque allí estaba la "peneira", la pala de madera para meter el pan, la de hierro con mango largo para sacar las brasas ardientes al final, la artesa o "maseira" para guardar la masa mientras fermentaba, la "paxaladeira" para dar vueltas con primor y xeito a la masa y darle la forma que debía tener el pan al estar hecho, y así saliera bollo o bolla y el zarapullo (un trozo de palo largo con un trapo en la punta que, una vez mojado, limpiaba el fondo del horno antes de meter a cocer la masa fermentada).

 Estoy como en casa pensé. Incluso esa señora es guapa como mi madre aunque más alta.

 Me quedé mirando todo embobado. Hacía mucho tiempo que no me sentí tan a gusto.

 La mujer le señaló una silla. Pepito se sentó y al hacerlo salió corriendo una gallina. Sentía un hambre horrorosa. Se lo dijo a la mujer que obviamente no le entendió nada. Trató de decírselo por señas pero se dió cuenta que la mujer tenía poca visión. Entonces se puso en el suelo, justo de donde había salido la gallina, como una gallina en el nido e inició un cacareo que ni las gallinas lo harían mejor. Hizo como que cogía un huevo de debajo de su culo, lo llevó a una sartén y emitió el ruido de los huevos al freírlos. La mujer musitó algo y salió corriendo. Volvió con dos huevos de oca, echó algo que debía ser grasa de animal en la tartera, encendió fuego debajo de un utensilio con dos patas del que salía un brazo y como a treinta centímetros tenía otra pata, el brazo seguía unos veinte centímetros más, seguramente para poder agarrarlo. Ese utensilio sí que no había visto un su aldea. Cuando volvió a España supo que aquí se llamaba trébede. El nombre ruso era más complicado.

 Colocó después los huevos fritos en un plato, dos patatas grandes sin pelar pero cocidas, le echó la grasa que le había sobrado al freír de la tartera. Le dio una cuchara para que comiera y Pepito comió y vivió el momento más feliz de su vida. Después se dejó caer hacia un lado del banco de madera en el que estaba sentado y nunca supo cuando ni por cuanto tiempo quedó dormido.

 Antes, ante aquel cúmulo de situaciones, ni siquiera pensó que todo aquello era un sueño. Es más lo vio todo, y así lo dijo siempre, como algo muy normal y aunque era ateo siempre sentenciaba que “a aldea Deus a dea”.

 No pudo volver nunca pero por intermedio de alguien, que yo no conocí, le envió cartas y a una niña unos zapatos rojos de tacón alto cuando cumplió dieciséis años. Se los había prometido.

 Y seguía contando.

 "No sé ni cuando me dormí ni como desperté en un camastro tapado con varias mantas y un hombre sentado a mi lado con una metralleta colgada. Me miró sin ningún aire extraño, ni mal ni bien. Yo también lo miré. Tenía una ganas irresistibles de orinar y no sabía como decirlo. No podía más. Descubrí un poco la manta y grité con la mano puesta en aquel sitio: ¡Ay! ¡Ay! Muchas veces. Se dulcificó su cara y apareció una enorme sonrisa. Agarró mi brazo y me llevó fuera. Quise arrimarme a una esquina pero suavemente hablándome y empujándome me llevó a una cabaña. Era un retrete pero también tenía ducha.

 Después volvimos a la casa de la mujer. Se puso muy serio y me dijo algo que no entendí. Me dio una pluma y un papel y por señas me preguntó si sabía escribir. Con la cabeza dije que sí.

Me dio otro papel en el que tuve que contar mi vida contestando una a una a todas las preguntas que se formulaban en castellano. Mi grito de que era español en ruso, abrió caminos. En el escrito no dije ni una sola mentira y hablé de mi madre y de mi padre. De todo la verdad.

 Recogió mi papel y entregó un escrito en español que ya tenía preparado y decía: quédese aquí, solo le está permitido ir al retrete. Sepa que está muy vigilado. Me hubiera gustado decirle que ya lo sabía".

 “Mi madre ‘adoptiva’ rusa era una gran mujer. Me trató muy bien y durante varios años su casa fue mi casa. Murió al terminar la guerra, cuando yo estaba en Moscú, buscando cómo regresar sin que me mataran al llegar y haciéndolo con mucho cuidado porque si transcendía la voladura del ‘piato’, aquel puñetero cacharro…”.

 En honor a su madre adoptiva me pidió que yo algún día contará cosas de su vida en aquella aldea y, Maru, hoy que he venido a decirle adiós a un hermoso recuerdo, has aparecido tú y a ti te toca pues saber mi vida, la de Cheliño y la de Pepito.

 También de lo que él me pidió que contara.

 Seguimos con Pepito en la aldea rusa. A los cinco días le entregaron un papel en el que le explicaban que podía moverse por la aldea y que no saliera de allí mientras no se reuniera con él un comisario de la zona y le ordenaban que quemara el escrito recibido y todo lo que tuviera que ver con ellos. Que dijera que solo había conocido, hasta entonces, a la señora que lo atendió.

 Entonces empezó a pasear por los caminos y ya apareció gente. Todos lo saludaban con sonrisas. Uno "farfullaba algo de español, italiano y portugués. Era mayor y de joven se había escapado para no ir a la guerra ruso-japonesa y trabajara en un puerto y también embarcara en un vapor.

 Se hicieron amigos y Pepito presumió que cuando él se fue ya hablaba un castellano muy fluido. Él no quiso aprender nada de ruso por si acaso lo mandaban al frente. Maru, lo último es suposición mía pero que una persona tan lista solo supiera decir que era español…

 Pero tocó muchos instrumentos: trompeta, la flauta, acordeón y hasta le dio al bombo. Y bailó mucho con la una chica muy guapa que tenía una niña pequeña preciosa. Pero su amigo el navegante, Ivan se llamaba, le dijo que el marido de ella, que estaba en el frente podía al volver…

 Y Pepito, quizás por primera vez en su vida, fue todo platonismo aunque le fastidió darse cuenta que eso era lo único que deseaba aquella hermosura de mujer.

 Tuvo otras cosas, claro. Pero con otras sin marido y menos guapas.

Al principio trabajó de todo. En el campo, de pastor, albañil, carpintero,…, pero un día a través de una ventana vio una mesita de zapatero y zapatos. Era un cuartito pequeño. Preguntó al navegante y éste le dijo que el dueño se había unido a la guerrilla. Pepito le informó que él era un buen zapatero.

 Dos días después apareció el hombre enlace. Le enseñó todo lo que sabían de él. “Quedé acojonado”, me dijo. Yo no tanto, aunque allí había también, según me explicó, cosas mías.

 Y del ayuntamiento al que pertenecemos.

 Pepito fue hombre de aquella aldea. También musico, bailarín, ponedor de inyecciones y asiduo dominicalmente a los santos oficios. Hasta tal punto, contaba, que el Pope lo ponía de ejemplo y decía que todos debían ser como el español y papista Dzhozef Martínez.

 Pasaron casi tres años y aquellos días grandes de mayo de 1945. Al fin la maldita guerra con millones de muertos terminaba. Los pocos aldeanos se dieron miles de abrazos. De los túneles excavados en la estepa empezaron a salir hombres y mujeres. Volvió el zapatero, el marido de la rusa y padre de la niña, tres judíos huidos de distintos pueblos y ondearon las banderas. En todos los países de Europa hubo una enorme fiesta. Solo en Alemania y en España se sentía pena. Aquí muchos hacían que la sentían. Otros temían la paz.

 Maru, en una mesa de mármol de una cocina tu médium escuchó como un pariente decía, refiriéndose a Hitler, qué gran hombre perdió el mundo. El abuelo de los dos dijo ‘que la desgracia para el mundo sucedió cuando nació semejante hijo de puta’. El primo leía “El Pueblo Gallego”, periódico progresista, en la República, robado por los falangistas de los que era órgano en ese momento y de aquel panfleto había salido el comentario.

 Dzhozef Martínez, aún tuvo, quizás con gusto, que seguir en su segunda aldea hasta 1954. Fue entonces cuando su sempiterno enlace le dijo que tenía que llevarlo a Moscú.

 Allí lo llevó a un ministerio donde todo el mundo hablaba español. Al entrar se cruzó con un hombre alto con uniforme del ejército rojo de aviación, estrellas de mando y vio en él algo familiar. Se volvió, el otro hizo lo mismo y le dijo: “Pero paisano ¿qué haces tú aquí?”

 Era el mismo que lo había salvado de los soldados italianos borrachos. Era un gran aviador que se había pasado desde la División Azul a los combatientes de la Unión Soviética. Y que ya había tomado esa decisión en cuando vio en la “desbandá” como los alemanes asesinaban niños. Le contó que era de Tui, de una familia con recursos, pero también valiente y capaz de revelarse contra la inhumanidad fascista.

 Nadie habla de él. Los héroes de verdad algunas veces se ocultan. La maldita corrección política tan franquista ella.

 Gracias a ese encuentro Pepito o Dzhozef Martínez volvió a la España donde estaba su aldea, en un barco libanés. Para todos era un prisinero de guerra que volvía pero para el gran aviador tudense, para Pepito o Dzhozef Martínez y para mí el que venía traía esta historia que te estoy contando.

 Nadie lo esperaba en el tren exprés que llegó a Guillarei. Solo su madre sabía que iba a llegar y ella se lo había dicho a Telmo, el amigo de los pájaros y de la música, porque lo quería mucho.

E n una habitación que daba a la sala de la casa de Pepito, el elegido por su madre, instaló un tocadiscos.

 Pepito caminó por los caminos que ya nadie conocía, llegó a la entrada de la huerta y al abrir la cancilla miró todo alrededor buscando algo distinto pero todo estaba igual, idéntico. Después, al lado del tronco enorme de la vid, que al extenderse por la parra daba sombra a toda la fachada y parte del “eido”, vio a su madre de pie, enlutada, con pañuelo negro en la cabeza. Ambos se miraron. El pensó en correr hacia ella pero a la emoción aquel día le pudo la quietud. A ella ya le costaba mucho esfuerzo mantenerse erguida y ya era feliz, muy feliz sabiéndolo de regreso.

 Después Pepito muy despacio fue caminando a su encuentro. La levantó en sus brazos y besó toda su cara deslizando sus labios en cada beso por todo el rostro. Ni él ni ella lloraron.

 Con la madre en brazos entró en la sala. En la esquina de siempre estaba la silla de tres patas. También en la de siempre la mesa pequeña de zapatero, la gaita colgada detrás y rodeándola muchas estampitas de vírgenes y santos. Pepito colocó suavemente a su madre de pie sobre la mesita de trabajo y frente a él. Aun así era bastante más pequeña. Volvió a darle sus besos resbaladizos sobre aquella “cariña” arrugada. Y muy bajito le susurró al oído:

 “Mi madre, moito medrache desde que eu marchei”.

 Y entonces los dos rompieron en un hermoso llanto.

 Telmo nunca supo calcular el tiempo de besos y abrazos pero cuando pensó que el primer momento había pasado puso marcha el tocadiscos y sonó el pasodoble “Ponteareas” y el hijo con la madre en brazos bailó como nunca. Los dos sonreían siempre y de forma más abierta, como con más gozo, en las "paradiñas".

Manu, vuelvo enseguida. Ya sabes el problema de los mayores. 

A GUARDA

Éxito do proxecto de sensibilización sobre grandes incendios forestais que promove a Universidade de Vigo e o Concello de A Guarda 

No marco do proxecto europeo FIREPOCTEP, realizáronse tres accións formativas en distintas ubicacións do Concello de A Guarda. Onte tiveron lugar a inauguración de Fotovoz e a Biblioteca Humana.   


A coordinadora das accións formativas da Universidade de Vigo e vicerrectora de Benestar, Equidade e Diversidade, María Isabel Doval, con Antonio Lomba Baz, alcalde do Concello de A Guarda, no acto de inauguración de “Fotovoz. Historia de vida dun Gran Incendio Forestal”, unha exposición participativa sobre incendios forestais na contorna de A Guarda

Fotos: C.A.G.





Infogauda / A Guarda

 A Universidade de Vigo e o Concello de A Guarda comparten a preocupación sobre o cambio climático e o impacto que os Grandes Incendios Forestais teñen no territorio colaborando no proxecto FIREPOCTEP, coa realización de tres accións formativas: Fotovoz, Biblioteca Humana e a Feira do Gran Incendio Forestal. Este proxecto europeo está cofinanciado polo Fondo Europeo de Desarrollo Regional (FEDER) no marco do Programa Interreg V A España – Portugal (POCTEP) 2014-2020.  

 No transcurso da mañá do 13 de decembro, realizouse a inauguración de “Fotovoz. Historia de vida dun Gran Incendio Forestal”, unha exposición participativa sobre incendios forestais na contorna de A Guarda. A presentación tivo lugar ás 11.00 horas no vestíbulo da Casa do Concello de A Guarda coa presencia do alcalde, Antonio Lomba, e a coordinadora das accións formativas da Universidade de Vigo e vicerrectora de Benestar, Equidade e Diversidade, María Isabel Doval. Ambas as dúas autoridades compartiron a necesidade de traballar na prevención dende a educación como medio para acadar unha maior conciencia sobre o valor que os bosques e as contornas naturais xeran, e da necesidade de implantar accións innovadoras con materiais didácticos adaptados.  A acción estivo aberta a toda a cidadanía ata o mércores 14 de decembro e o obxectivo é plasmar unha realidade comunitaria a través da fotografía e dos relatos das persoas que viviron incendios forestais. Para iso, contouse coa colaboración da veciñanza de A Guarda que cederon fotografías de incendios acontencidos na contorna. Entre os autores destacan xornalistas e persoal da loita contra o lume. Asemade, a exposición conta cun libro de testemuñas para que as persoas visitantes poidan plasmar as súas emocións e  lembranzas de situacións vividas co lume para crear un relato compartido da realidade sobre os incendios forestais.   


A segunda das accións de sensibilización realizouse na Biblioteca Pública Municipal de A Guarda

 

 A segunda das accións de sensibilización do día realizouse na tarde do 13 de decembro de 17:00 a 19:30h, na Biblioteca Pública Municipal de A Guarda. A actividade “Biblioteca humana. Testimonios dun gran incendio forestal” creou un espazo no que persoas vencelladas a grandes incendios forestais relataban as súas vivencias, como se fosen libros vivos. As persoas que relataron as súas testemuñas foron unha bombeira e un bombeiro forestais, e bombeiros do Grupo de Emerxencias Supramunicipais (GES) de A Guarda. Na intimidade do espazo da biblioteca municipal de A Guarda puideronse escoitar as historias persoais e facer preguntas que normalmente non se dan, creando un ambiente distendido no que compartir experiencias extremas, como a perda de compañeiros na extinción de incendios, e bonitas como cando os seus fillos e fillas ao chegar a casa os ven como heroes e heroínas. Outro momento a destacar foi o dunha nai dun bombeiro forestal en Brasil que compartiu a súa vivencia de angustia cada vez que o seu fillo vai a unha emerxencia, pero tamén o sentimento de orgullo que sinte por el.   

 Tamén se falou moito da necesidade de prevención, de manter os montes limpos, de manter as franxas cortalumes e de como, pouco a pouco, parece que asoma unha maior conciencia social e ambiental vencellada á reforestación con especies autóctonas para ir diminuíndo as especies invasoras pirófitas como os eucaliptos ou as acacias. Tamén reivindicaron a necesidade de contar con máis recursos, tanto humanos como materiais, por parte da administración autonómica para traballar máis na prevención, que na extinción de lumes.   

 O proxecto da Universidade de Vigo, coordinado por Juan Picos e a parte formativa por María Isabel Doval, pretenden xerar un espazo de diálogo sobre os grandes incendios forestais co que se poderá chegar a conclusións importantes para o territorio. Algunhas destas reflexións xiran ao redor da importancia de manter a vida nos ámbitos rurais como loita contra o cambio climático e, ao mesmo tempo, contra os incendios forestais.   

 O mércores 14, no CEIP Manuel Rodríguez Sinde, foi a quenda da terceira actividade: a “Feira do Gran Incendio Forestal”. O obxectivo é achegar á comunidade educativa e, en concreto ao profesorado e ao alumnado do CEIP, testemuñas e materiais para concienciar sobre os lumes e os seus efectos no territorio. O encontro tivo tres escenarios diferentes: o rincón do libro (con libros infantís e xuvenís sobre incendios forestais), o rincón do vídeo (con materiais audiovisuais) e o rincón da experiencia (co testimonio de persoas de A Guarda vencelladas aos equipos de extinción de incendios).

FIREPOCTEP 

 FIREPOCTEP é un proxecto europeo para o fortalecimento dos sistemas transfronterizos de prevención e extinción de incendios forestais e mellora dos recursos para a xeración de emprego rural post Covid-19 no que participa a Universidade de Vigo cun proxecto muldisciplinar que impulsa estas accións formativas de sensibilización e divulgación sobre grandes incendios forestais (GIF). 

O ROSAL

A Agrupación Musical enche de Nadal O Rosal esta fin de semana 

O auditorio municipal acollerá o tradicional Festival de Nadal o sábado día 17 (18 h) e o espectáculo musical ‘Unha noite de amor con Lela’ o domingo día 18 (18.30 h) 

  



Infogauda / O Rosal

 A Agrupación Musical do Rosal porá esta fin de semana a nota de cor ao Nadal rosaleiro con dúas grandes actuacións que conquistarán sen dúbida ao público asistente.  

 O sábado 17 de decembro o escenario do auditorio municipal acollerá o tradicional Festival de Nadal, un completo e variado concerto no que participarán os distintos grupos da banda, dende os máis cativos e cativas ata os non tan pequenos e pequenas: a Banda Infantil, a Minibanda, Amdoriñ@s, Novo Orballo, o Coro Infantil, a Coral e Lirolai. Será ás 18.00 horas, para todos os públicos e con entrada libre ata completar aforo.  

 Nesta ocasión, o cartel do concerto conta cunha imaxe moi especial, xa que está creado a partir do debuxo gañador do VII Concurso Infantil de Carteis de Nadal, realizado por Paula Alonso Domínguez, de 8 anos. O xurado do certame outorgou o segundo premio a Andrés Álvarez González, de 7 anos, e tres accésits a Inés Verde Treinta (8 anos), Vega Sainz Rodríguez (7 anos) e Julia Flores Vicente (10 anos). 


 

 A música continuará o domingo 18 co espectáculo ‘Unha noite de amor con Lela’, dirixido por Javier Alonso e que reunirá sobre o escenario a Alfredo Susavila ao piano, Silva Ferre á voz, Ana Silva como narradora e con Pachi Cruz ao contrabaixo. A actuación será ás 18.30 horas e as entradas están xa á venda nas oficinas do auditorio. O prezo da entrada será de 1 euro (persoas socias) e 3 euros (non socias). 

 A alcaldesa, Ánxela Fernández Callís, convida a todos os rosaleiros e rosaleiras “a gozar dunha fin de semana única escoitando música de calidade feita con moito agarimo por grandes músicos e músicas actuais e de futuro”. 

TOMIÑO

Tomiño logra 46.000 euros para a redacción de proxectos de recuperación do espazo público 

A través da Rede Ágora da Deputación de Pontevedra acadou unha subvención para novas iniciativas no centro urbano, Taborda ou Vilameán  


Casa do Concello de Tomiño
Foto: C.T.

Infogauda / Tomiño

 O Concello ten entre as súas prioridades a revalorización do espazo público para o desfrute da veciñanza, polo que se adheriu á Rede Ágora, unha iniciativa de Deputación de Pontevedra que busca devolver o espazo público ás persoas. Agora, ao abeiro desta iniciativa, Tomiño vén de recibir unha subvención de case 46.000 euros para a redacción de seis novos proxectos de recuperación de espazos públicos e a creación de sendas peonís e ciclables. 

 A maior parte da subvención, con case 35.000 euros, irá destinada a tres proxectos de mellora da mobilidade peonil e ciclable entre os equipamentos na Avenida de Ordóñez e na Avenida de República Arxentina, tanto na fase I como na fase II desta iniciativa. Xunto con estes proxectos, a Rede Ágora subvencionará tamén con máis de 5.600 euros o acondicionamento do torreiro de Taborda, así como o da contorna do torreiro de Vilameán, que contará cunha axuda doutros 5.600 euros.  

 Estes proxectos camiñan na liña estratéxica establecida polo Concello de recuperación de espazos públicos para as persoas, “transformando as nosas rúas, xerando novos espazos de encontro e convivencia atractivos para a veciñanza e mellorando a calidade de vida de todos e todas”, como sinala a alcaldesa, Sandra González. 

TOMIÑO

Filipe Amoedo, do Club Spartan Team de Tomiño, campión galego de promesas de boxeo 

O tamén membro do club Marcos Pérez acadou prata na súa categoría no Campionato Galego disputado na Coruña 


De esquerda a dereita, Marcos Marzán, Charly López e Filipe Amoedo
Foto: C.T.

Infogauda / Tomiño

 O Concello de Tomiño traslada os seus parabéns ao Club Spartan de Tomiño, que acaba de engadir novos títulos ao seu xa amplo palmarés deportivo e regresa do Campionato Galego de Promesas de boxeo cunha medalla de ouro e outra de prata.  

 Filipe Amoedo proclamábase campión galego na categoría dos 71 kg tras un intenso combate entre ambos púxiles no que brindaron un bo e bonito espectáculo para os afeccionados alí presentes, cun último asalto no que o do club tomiñés marcou a diferenza e co que puido levarse a vitoria fronte ao contrincante do BKC, da Coruña. 

 Pola súa banda, na categoría dos 75 kg Marcos Pérez non conseguíu axustar o seu estilo de combate ao do seu rival da escola Old Schol, de Vigo e foi superado ao finalizar o primeiro asalto por parada técnica por decisión arbitral, conseguindo a prata para o club tomiñés, dirixido por Charly López.

COOPERACIÓN TRANSFRONTEIRIZA

Galicia e Norte de Portugal amplían a súa colaboración transfronteiriza ao ámbito das urxencias sanitarias  

Asinado un memorando para a mellora do seguimento e a continuidade asistencial do paciente, independentemente de onde ocorra o suceso 

Esta colaboración dá continuidade á iniciada no eido das emerxencias e a protección civil cos proxectos ARIEM


O conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, e o presidente do Instituto Nacional de Emerxencia Médica I.P., Luís Meira, no acto de sinatura dun Memorando de entendemento 

Foto: X.G.


Infogauda / Valença do Minho

 Galicia e Norte de Portugal amplían a súa colaboración transfronteiriza no ámbito das urxencias sanitarias, logo da sinatura, no día de hoxe, dun Memorando de entendemento entre o Instituto Nacional de Emerxencia Médica I.P. e a Consellería de Sanidade. Ao acto de sinatura, que correu a cargo do conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, e do presidente do antedito Instituto, Luís Meira, tamén asistiu o director xeral de Relacións Exteriores e coa UE da Xunta, Jesús Gamallo.

 Tal e como sinalou o conselleiro de Sanidade, dende o ano 2014 existe un Protocolo de colaboración transfronteiriza entre a Administración Rexional de Saúde do Norte de Portugal e a Xunta de Galicia, para actuar conxuntamente ante determinadas emerxencias. “Agora ampliamos esa colaboración ao ámbito das urxencias sanitarias”, remarcou Comesaña.

 A ampliación da colaboración supón avances significativos, entre os que o conselleiro galego citou o establecemento das bases sobre as que se efectuarán as actuacións en caso de necesidade de asistencia sanitaria urxente. Así mesmo, facilítase a continuidade da asistencia no territorio que dedica o paciente, se as necesidades sanitarias da persoa usuaria asistida e o criterio médio o permiten. En consecuencia, “mellórase o seguimento e a continuidade asistencial do asistido, independentemente de onde ocorra o suceso e optimízanse os recursos de ambos territorios, no caso de incidentes con múltiples vítimas”, remarcou Comesaña.

Traballo conxunto

 Na súa intervención no acto de sinatura, o máximo responsable do Servizo Galego de Saúde dixo que, hai polo menos doce anos, que Galicia e Portugal traballan conxuntamente en materia de emerxencias, una colaboración que se materializou no proxecto ARIEM 112 e posteriormente no ARIEM Plus. De feito, “leváronse a cabo simulacros para ensaiar as actuacións conxuntas entre ámbolos dous territorios”. 

 Tal e como remarcou o titular da carteira sanitaria do Executivo galego, “estes traballos conxuntos foron fundamentais para a elaboración de protocolos de actuación e pactos de axuda mutua”, e os datos confirman a importancia destes protocolos, posto que en materia de asistencia transfronteiriza, e no que vai de ano, recibíronse, -proseguiu o conselleiro-, 28 chamadas de teléfonos portugueses na Central de coordinación galega por problemas de saúde de cidadáns na zona transfronteiriza, a cifra máis alta dos últimos tres anos.

 Segundo incidiu Comesaña, “estas chamadas terán unha resolución máis efectiva coa sinatura do memorando”, porque permitirá, no caso de ser necesario polo problema de saúde e conforme á dispoñibilidade dos recursos, o traslado ao país de procedencia do paciente, sempre despois dunha valoración polo persoal sanitario do 061.

 Para rematar a súa intervención, o conselleiro galego dixo que “esta cooperación será frutífera e servirá para optimizar os recursos destes territorios, dando lugar a unha atención máis eficiente dos nosos cidadáns”.

PONTEVEDRA

ATOPAN DÚAS BALAS NO CONVENTO DE SANTA CLARA: UN CARTUCHO DO S. XIX DE PROCEDENCIA FRANCESA E UN CASQUILLO DE MAUSER DA ÉPOCA DA GUERRA CIVIL 

O arqueólogo Xurxo Ayán fixo na súa charla un percorrido pola historia do convento na Idade Moderna e Contemporánea


O doutor e arqueólogo Xurxo Ayán dou conta da aparición nos últimos días das escavacións do recinto das Clarisas de munición militar

Fotos: D.PO.


Infogauda / Pontevedra 

 O convento de Santa Clara non deixa de dar sorpresas. Na charla de onte a tarde ‘Conferencia (case) de clausura’ organizada dentro do ciclo de relatorios da Deputación, o doutor e arqueólogo Xurxo Ayán dou conta da aparición nos últimos días das escavacións do recinto das Clarisas de munición militar, un material sobre o que o persoal experto estivo a estudiar para buscar a súa contextualización ata o día de hoxe. 

 Segundo explicou Ayán, en diferentes localizacións dos terreos do convento apareceron un botón dun uniforme de infantería do século XIX vencellado a unha unidade militar, un proxectil moi utilizado nas guerras carlistas, e tamén outro ‘casquillo’ relacionado coa etapa da Guerra Civil. 

 Ayán fixo unha análise dos achados dende unha visión da arqueoloxía non común, a  arqueoloxía do conflito, na que se adoitan atopar moi diferentes tipoloxías de municións. Segundo dixo estes elementos por si mesmos achegan moita información, xa que coa súa observación pódese saber se foron percutidos ou non, e onde foron fabricados grazas aos símbolos de procedencia. 

 En canto ao cartucho do século XIX, o experto subliñou que é de procedencia francesa, moi típico das guerras carlistas, sobre todo da última na década de 1870. Sinalou que persoal investigador adoita atopar exemplares semellantes nos estudos de arqueoloxía das carlistadas no País Vasco.  

 O botón, explicou Ayán, é o elemento quizais máis interesante posto que é de infantería, cunha tipografía identificable que pon o número 22. “A infantería do exército español no XIX estaba organizaba en batallóns numerados. Sabemos que o número 22 tivo unha longa experiencia ao longo do s. XIX, dende a Guerra da Independencia ata os anos da II República,  Cando foi remodelado. Tivo unha importancia enorme este batallón na Galiza, aínda que procedía da Castela - de Madrid-, no que se chaman os sucesos políticos, nos golpes de estado entre liberais, moderados e progresistas ao longo do XIX, que enviaban estas tropas para ‘dar leña’ sobre todo. O curioso é que en todo o percorrido desta unidade batallón unicamente estivo unha vez en Galiza”. 

 Segundo comentou Ayán, o batallón estivo no país “para reprimir a revolución de 1846, a famosa da orixe do provincialismo galego e, se queremos, do nacionalismo galego. Estas tropas estiveron reprimindo o movemento que reivindicaba o Reino de Galiza”, subliñou, para manifestar a súa curiosidade sobre como chega  ese botón ao convento de clausura. 

 Neste sentido, explicando que os accesos ao convento  estaban perfectamente controlados (dende mercadorías, ideas, ou persoas) Ayán destacou que ábrense varias hipóteses por seren elementos vencellados á milicia pero tamén a homes, facendo chanza sobre un posible amorío entre unha monxa e un infante. “Son elementos vencellados ao mundo masculino militar androcéntrico e haberá que preguntarse que fan eses elementos nun convento de clausura, indo máis alá da anécdota e vendo o espesor histórico que agocha todo isto”, dixo.  

 Como explicación, o experto destaca que hai un período chave que é o sexenio revolucionario entre 1868 e 1874 cando as monxas son exclaustradas e en Santa Clara hai diferentes proxectos –como o hospicio e outras iniciativas públicas-, polo que “e é probable que elementos militares e civís, estes restos de uniformes, teñan que ver coa ocupación civil e militar dese espazo cando marchan as monxas. Ou tamén pode ser roupa que ficara doada ao convento... Ábrense miles de posibilidades”. 

 No caso do segundo ‘casquillo’, explicou Ayán, non foi disparado, e está totalmente liso, sen marca de fábrica. Sen embargo, aclarou, identifícase perfectamente como un Mauser alemán, que foi o fusil regulamentario do exército español dende 1890, e que durante a Guerra Civil española foi o empregado polo bando franquista, polo exército sublevado, procedente de fábricas da Alemania nazi e Austria, mentres que o sector da República botaba man de fusiles soviéticos e remanentes doutras guerras anteriores como a de México. 

 Ese proxectil, indicou o experto, pódese poñer en relación claramente co século XX, lembrando os medos das monxas pola queima en Madrid de conventos e igrexas. Deste modo, Ayán introduciu no seu discurso o tema da Guerra Civil e da Posguerra, facendo  unha análise de Santa Clara non só intramuros, senón tamén coa súa contorna e o que foi naquel entón o nacionalcatolicismo.  

 Ayán lembrou neste punto a represión fascista da Guardia Cívica liderada por Víctor Lis Quibén, xefe do grupo paramilitar que fixo a represión en Pontevedra, e que tiña o cuartel na parte suroeste da Praza de Barcelos, nos baixos dun edificio hoxe ocupados por unha coñecida marca de lencería. Tamén lembrou o grupo de vivendas Santa Clara, pegado ao convento, que aínda mantén a placa de Falanxe. 

 “E todo isto permite falar da Alcaldía de Filgueira Valverde, entre o 59 e o 68, e o seu papel de promoción e axuda ao convento. Por exemplo, creou o coro do instituto vencellado a Santa Clara no ano 1953. Despois en Arquivo atopamos documentación do gobernador civil e do propio Filgueira cando era alcalde que conseguiron financiamento da Obra Social do Movemento para a reforma do interior do convento entre os anos 1959 e 1961. Isto tamén é interesante, falar de que foi do convento durante o réxime franquista, tempo no que había unha clara relación -entre o poder e as monxas- porque o nacionalcatolicismo consistía un pouco precisamente niso”, destacou. 

 Por outra parte, Ayán tamén fixo unha análise sobre o proceso de conformación da identidade das monxas clarisas e a súa clausura dende que entraban de novicias ata que morrían, salientando como no convento a arquitectura, os obxectos, a cultura material eran ferramentas para disciplinar e para xerar esta identidade. 

 “Un convento é como unha clínica, un cuartel, e gústame reflexionar un pouco sobre iso”, destacou, para lembrar algúns parágrafos do libro ‘De mi viejo carnet’ de Prudencio Landín que explican como eran as celas das monxas, como se vestían, como cortaban o pelo ou usaban o cilicio e tiñan as súas actividades e o tempo totalmente regulados establecendo ritmos, obrigas e regulando os ciclos de repetición, poñendo de manifesto unha “estratexia coercitiva de xénero claramente cara as mulleres”. 

 O ciclo de charlas sobre Santa Clara finalizará mañá mércores ás 19.30h co sétimo relatorio. A intervención correrá a cargo das doutoras María Martínez e Carmen Salinero, que falarán das ‘Plantas no pasado e no presente do convento de Santa Clara’.

VIGO / PONTEVEDRA

A falta de persoal médico en PAC e centros de saúde colapsa as urxencias hospitalarias de Vigo e Pontevedra 

A CIG-Saúde denuncia a derivación de pacientes a centros privados 




Infogauda / Vigo / Pontevedra

 As federacións de Saúde da CIG de Vigo e de Pontevedra veñen de alertar que a falta de persoal médico nos Puntos de Atención Continuada (PAC) e nos centros de saúde está a provocar o colapso dos servizos de urxencias hospitalarias. Dende a central denuncian que neste contexto o Sergas opta por derivar pacientes a centros sanitarios privados no canto de reforzar o sistema público. 

 A saturación experimentada polos servizos de urxencias fíxose visíbel nos últimos días nas áreas sanitarias viguesa e pontevedresa, con ducias de doentes pendentes de cama, moitos/as deles/as acumulados/as nos corredores. De feito, no caso do hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, o aumento das necesidades de camas levou a desdobrar as habitacións en varias plantas. En Pontevedra optouse por trasladar pacientes ao hospital do Salnés e a centros privados, igual que no caso de Vigo. 

 Mais este aumento de carga asistencial non se traduciu nun aumento de persoal, tendo que atender unha única enfermeira a 20 doentes no Álvaro Cunqueiro. Esta acumulación de pacientes nos corredores supón, ademais dun aumento de carga de traballo para o persoal, unha situación de inseguridade na asistencia. “Isto, a maiores de evidenciar falta de recursos e de previsión, tradúcese nunha atención precaria das persoas enfermas”, sinalan dende a CIG-Saúde de Vigo.  

 Dende a CIG-Saúde de Pontevedra sosteñen que a situación durante a fin de semana foi insoportábel para os traballadores/as, que se viron superados/as pola situación, e que a atención sanitaria non foi a desexada. “O estrés palpábase nada máis achegarse a urxencias: non había padiolas, nin cadeiras, nin sequera espazo onde colocar os pacientes”. 

 Neste contexto, o Sergas optou por realizar traslados de doentes a centros privados en lugar de reforzar o sistema público, no caso de Pontevedra mesmo utilizando o 061 para os traslados. Por iso a central demanda que se reforcen as unidades afectadas e que se informe da situación aos representantes dos traballadores/as. “Preocúpanos a derivación de pacientes a centros privados cando hai centros sanitarios públicos que poderían asumir a asistencia”. 

ECONOMÍA

Desconvocada a folga en Insuíña 

Tras o laudo arbitral que insta a empresa a negociar o convenio colectivo 


Persoal de Insuíña Xove nunha mobilización precedente
Foto: CIG

Infogauda / Xove / Oia

 Os traballadores e as traballadoras de Insuíña acordaron este mércores nas asembleas celebradas en Xove e Mougás (Oia) desconvocar a folga prevista para os días 15, 16 e 17 de decembro. A decisión (que tamén supón a desconvocatoria do paro nas oficinas de Chapela) adóptase despois do laudo arbitral emitido no día de onte, no que o mediador insta a empresa a constituír a mesa e iniciar o proceso de negociación dun convenio colectivo propio, de igual xeito que xa existe noutros centros de traballo do grupo Nueva Pescanova. 

 Fronte ás pretensións da empresa de ir a un novo pacto de melloras das condicións laborais, no laudo arbitral apóstase pola negociación colectiva estatutaria dadas as garantías, a seguridade xurídica e estabilidade que achega un convenio colectivo. Na resolución tamén se pon en valor que nos pactos asinados coa representación social  en anos anteriores, xa se recollía a vontade das partes de avanzar nun convenio colectivo propio que unificara as condicións dos tres centros de traballo de Insuíña. 

 De igual xeito, o arbitro apunta como prazo máximo para iniciar a negociación o primeiro cuadrimestre do ano 2023, instando a non demorar a constitución da mesa máis alá dese período. Pois non hai que esquecer que a representación do persoal de Xove e Mougás leva dende o ano 2016 pelexando polo dereito a ter un convenio propio e dende abril do pasado ano apelando a empresa para que sente negociar. 

 A finalización do pacto de melloras en 2020, as continuas escusas e a negativa reiterada de Insuíña a iniciar este proceso levaron as traballadoras e traballadores a aprobar un calendario de mobilizacións e a convocar tres xornadas de folga para esta mesma semana, que tería carácter indefinido a partir do día 19. 

 A representación da CIG en Insuíña subliña que o persoal leva anos coas condicións laborais, económicas e sociais conxeladas e mesmo perdendo dereitos con respecto aos compañeiros e compañeiras do grupo Nueva Pescanova e ao resto do persoal do sector. 

 Non hai que perder de vista que Insuíña é a única gran empresa dedicada a acuicultura en Galiza rexida polo convenio estatal, que contempla condicións inferiores ás que ten recoñecidas o persoal doutros centros de Pescanova e nin sequera responde ao funcionamento e ao traballo que se realiza nas piscifactorías galegas. De feito, a outra gran compañía do sector, Stolt Sea Farm, réxese por un convenio propio.  

 Fronte a esta precariedade, exercer o dereito a negociar de maneira directa e en Galiza as súas condicións laborais e salariais é o que reclaman os traballadores e traballadoras de Insuíña. Agora, tras o laudo favorábel as súas demandas, toca seguir na loita para conseguir un convenio colectivo realmente digno. 

ARCOS DE VALDEVEZ

Magia de natal 

Mercado de Natal regressa de 15 a 18 de Dezembro, no Campo do Trasladário



 
 

María Joâo Brito / Arcos de  Valdevez

 O Mercado de Natal regressa ao Campo do Trasladário, de 15 a 18 de Dezembro. Durante 4 dias, este Mercado irá oferecer animação variada, com atuações musicais, teatro, Show Cookings, Workshops, a casinha do Pai Natal e muita diversão para os mais pequenos.  

 De 15 a 18 de Dezembro, vá até ao Campo do Trasladário e visite este espaço.  Delicie-se com as iguarias da época, prove os nossos vinhos e aprecie o nosso artesanato! 

 Esta iniciativa enquadra-se na programação de Natal que a Câmara Municipal e a ACIAB se encontram a realizar até ao próximo dia 6 de Janeiro.  

MERCADO DE NATAL  

15 a 18 de dezembro 

CAMPO DO TRASLADÁRIO  

15 de Dezembro | Quinta-feira 

18h00 – Abertura: “Mercado de Natal” 

21h30 – Atuação das Tunas: “TUNESA” e “TESA” - Escola Superior Agrária de Ponte de Lima

IPVC – Instituto Politécnico de Viana do Castelo  

23h00 – Encerramento  

16 de Dezembro | Sexta-feira 

10h00 - Abertura: “Mercado de Natal” 

17h00 – Animação de Natal: “Rádio Pijama, Outra Vez?!”   

Grupo de Teatro do Vez - GTV 

18h00 -  “Combinações Improváveis – Bebida quente para o Natal: Vinhão com Mel e Especiarias”  

Associação dos Vinhos de Arcos de Valdevez  

21h30 – Espetáculo de Marionetes gigantes: “LÚMEN – Uma História de Amor”  

- Campo do Trasladário e Jardim dos Centenários  

22h30 – Atuação Musical: “Sonus Sax by João Santos” 

00h00 – Encerramento  

17 de Dezembro | Sábado 

10h00 - Abertura: “Mercado de Natal” 

10h30 – Natal com estórias: “CONTO DA MÃE NATAL” (para famílias) 

11h00 – Natal com ciência: “O BOTLEY E OS AMIGOS ROBÔS VÃO À RUA” (para famílias) 

11h30 - Workshop:  “MINI.CHEFS”  EPRALIMA – Escola Profissional do Alto Lima 

15h00 – Natal com ciência: “O BOTLEY E OS AMIGOS ROBÔS VÃO À RUA” (para famílias) 

15h30 – Natal com estórias: “CONTO DA MÃE NATAL” (para famílias) 

16h00 - Show Cooking: “EpraDoce” | EPRALIMA

EPRALIMA - Escola Profissional do Alto Lima 

17h00 - Animação de Natal: “TINDERENCONTROS”

Grupo de Teatro do Vez – GTV 

22h00 – Atuação Musical: “SANTA ROCK” 

00h00 – Encerramento  

18 de Dezembro | Domingo 

10h00 - Abertura: “Mercado de Natal” 

15h00 – Momento musical: CONSERVATÓRIO DE MÚSICA E DANÇA DE ARCOS DE VALDEVEZ 

16h30 – Atuação Musical: “CHRISTMAS THREE”  

19h00 - Encerramento

ARCOS DE VALDEVEZ

Magia de natal 

Arcos de Valdevez recebe espetáculo de marionetas gigantes “Lúmen, Uma História de Amor”  


 Ensaios Lumen
Foto: C.M.A. de V.

María Joâo Brito / Arcos de Valdevez

 Enquadrado na programação municipal “Magia de Natal 2022”, Arcos de Valdevez irá receber no próximo dia 16 de dezembro, pelas 21h30, a partir do Trasladário e até ao Jardim dos Centenários o espetáculo móvel de marionetas gigantes “Lúmen, Uma História de Amor”. 

 “Lúmen” é uma produção de teatro de marionetas de grande escala que envolve a população e as instituições locais, incluindo os mais novos, sendo que associações e escolas do concelho de Arcos de Valdevez encontram-se envolvidas entusiasticamente neste projeto singular. 

 Desta união de esforços nasce um espetáculo com dezenas de participantes iluminando a noite através de uma narrativa musical e de movimento onde todos os que assistem participam. Estas enormes figuras, com 5 metros de altura, deambulam perto do património histórico de cada localidade, contando histórias que se confundem com esses espaços. Pretende-se realçar a grandiosidade do homem e da sua história através da monumentalidade das suas criações, que pedra sobre pedra criaram um património a preservar pelas gentes de hoje e de amanhã.  

 “Lumen, Uma História de Amor” está integrado na Operação “NORTE-04-2114-FEDER-000595 - SOMOS PATRIMÓNIO - PROGRAMAÇÃO CULTURAL EM REDE”, cofinanciada pelo Fundo Europeu, Programa Operacional NORTE2020 - Eixo Prioritário 4 - Qualidade Ambiental e com um Investimento Elegível de 75.000,00 € e Comparticipação Comunitária de 71.542,13 €.  

 Veja o vídeo ilustrativo do espetáculo aqui.

ARCOS DE VALDEVEZ

Municipio de Arcos de Valdevez em encontro da rede Casas do Conhecimento 


O Presidente da Câmara Municipal, João Esteves participou num encontro da rede Casas do Conhecimento
Foto: C.M.A. de V.

María Joâo Brito / Arcos de Valdevez

 O Presidente da Câmara Municipal, João Esteves participou num encontro da rede Casas do Conhecimento, representada pelo reitor da Universidade do Minho Rui Vieira de Castro, onde foram abordadas propostas conjuntas que visam o desenvolvimento de projetos que contribuam para uma sociedade mais verde (ecológica) e azul (digital).  

 Neste encontro estiveram ainda autarcas de 11 municípios, o presidente da Comissão de Coordenação e Desenvolvimento Regional do Norte (CCDR-N), o vice-reitor para a Transformação Organizacional e Simplificação Administrativa, Luís Amaral, e o diretor da unidade cultural Casa do Conhecimento, José Gabriel Andrade, que se juntaram para discutir o contributo desta Rede para o futuro da região, 

 A Rede Casas do Conhecimento foi criada há dez anos pela Universidade do Minho para sensibilizar e envolver as comunidades locais em desafios como as tecnologias de informação, a criatividade e a inovação, potenciando o desenvolvimento económico-social e o empreendedorismo de base regional. Está presente em 12 espaços na região Norte, em Díli (na Universidade Nacional de Timor-Leste, a título experimental); e, recentemente na Universidade de Évora, expandindo a Rede para o Alentejo.  

 O Municipio de Arcos de Valdevez participa nas atividades desta rede e está a desenvolver projetos para a instalação da Casa do Conhecimento, onde pretende dinamizar a Sociedade do Conhecimento.