Don José Pérez Varela: un home que contribuíu a facer medrar Galicia
Ricardo Rodríguez Vicente
Hai encontros que, aínda que duren apenas uns minutos, deixan unha fonda pegada. Son deses agasallos inesperados que nos ofrece a vida e que, pasado o tempo, un comprende que tiveron moito máis valor do que puido imaxinar nese primeiro instante.
Algo así aconteceu ao atoparnos na Guarda con don José Pérez Varela, un home que, aínda que reside actualmente en Vilanova de Arousa, mantén fortes vínculos co Baixo Miño e, de maneira moi especial, coas xentes do campo do Rosal e das terras de Oia.
Para moitos, o seu nome estará ligado a unha época na que o agro galego comezaba a abrirse a novas posibilidades. Don José estivo á fronte do Servizo de Extensión Agraria no Rosal, no corazón dun territorio de enorme riqueza agrícola. Desde alí desenvolveu, xunto cos seus colaboradores, un labor que foi moito máis alá de asesorar os agricultores.
Daquela, o campo rosaleiro tiña no millo, nas patacas e no viño algúns dos seus principais sinais de identidade. E non é pouco. Pero había posibilidades que estaban aí e que aínda non foran suficientemente exploradas. O labor de persoas como don José contribuíu a que os agricultores coñecesen outras alternativas, novos cultivos e outras maneiras de aproveitar a riqueza da terra.
Moitas desas iniciativas, co paso dos anos, acabaron formando parte da realidade agrícola do Rosal. E detrás deses cambios, que hoxe poden parecernos naturais, houbo persoas que dedicaron tempo, coñecementos e esforzo a explicar, convencer, acompañar e, sobre todo, confiar nas capacidades da xente do campo.
Pero o compromiso de don José co territorio non quedou limitado ao ámbito agrícola. Tamén participou e impulsou iniciativas tan importantes como as traídas veciñais de augas en distintas parroquias da montaña de Oia. Para aquelas comunidades, dispor de auga nas casas representaba moito máis ca unha mellora material: significaba progreso, dignidade e unha transformación profunda da vida cotiá.
Quizais sexa por iso polo que, para tantas persoas, José Pérez Varela deixou de ser simplemente José Pérez Varela para converterse en don José. Porque ese tratamento, que nace moitas veces do respecto e do afecto, non se gaña por un cargo nin por un título. Gáñase ao longo dos anos, coa maneira de estar, de traballar e de servir aos demais.
E a súa traxectoria profesional foi moito máis ampla. En diferentes momentos, distintos gobernos da Xunta de Galicia e de diferentes signos políticos confiaron nel para desenvolver outras responsabilidades. Máis alá das lexítimas diferenzas políticas de cada época, hai un feito que merece ser destacado: houbo quen considerou que os seus coñecementos, a súa experiencia e a súa capacidade de traballo podían ser útiles para Galicia.
E Galicia, convén lembralo, tamén se construíu así: co traballo discreto de persoas que non sempre ocupan grandes titulares, pero que deixaron a súa pegada nos lugares onde desenvolveron a súa actividade.
Aos seus 90 anos, don José conserva unha vitalidade que impresiona. Continúa atendendo o seu horto e as súas froiteiras e aínda ten folgos para coller o camiño desde Vilanova de Arousa ata A Guarda. Hai algo profundamente fermoso nesa relación coa terra. Despois de toda unha vida dedicada a coñecer, estudar e mellorar as posibilidades do campo, segue mantendo as mans ocupadas nela.
Durante a conversa tamén houbo tempo para falar da familia, outro dos grandes orgullos de calquera persoa. O seu fillo, José Miguel Pérez Nogueira, enxeñeiro informático, está establecido na Guarda xunto coa súa muller, a emprendedora Josefina Martínez Martínez, Pepi. A súa filla, María José Pérez Nogueira, exerce como médica en Baiona. E os netos e bisnetos completan esa familia que, como é natural, constitúe para don José unha das súas maiores satisfaccións.
Pero hai algo que vai máis alá da familia e da memoria persoal.
Cando un mira cara atrás e repasa a traxectoria dunha persoa como don José Pérez Varela, comprende que o progreso dun país non se escribe unicamente con grandes obras, decisións históricas ou discursos solemnes. Tamén se escribe no día a día, cando alguén se achega a un agricultor para explicarlle que a súa terra pode producir algo máis; cando se promove unha nova iniciativa; cando se axuda a unha parroquia a levar auga ás súas casas; cando se pon o coñecemento ao servizo da xente.
Son pequenas transformacións que, sumadas unhas ás outras, acaban facendo avanzar unha sociedade.
Por iso, talvez aínda non fomos quen de agradecer suficientemente a persoas como don José o labor que realizaron. Porque aqueles que traballan con discreción adoitan correr o risco de que o tempo vaia borrando a súa pegada. E sería inxusto permitir que acontecese.
Don José Pérez Varela é, sen dúbida, parte da historia recente do noso agro e tamén desas historias silenciosas de persoas que contribuíron a facer medrar Galicia desde o seu posto de traballo, desde o coñecemento e desde a vontade de servir.
Para este cronista, ter a oportunidade de conversar uns minutos con el foi moito máis ca un encontro casual. Foi unha lección de vida e unha oportunidade para mirar cara atrás e lembrar que Galicia tamén medrou grazas a homes e mulleres que dedicaron os mellores anos da súa vida a traballar por ela.
Aos 90 anos, don José segue coas mans na terra.
E quizais esa sexa a mellor metáfora para definir toda unha vida: un home que sementou coñecemento, esforzo e compromiso e que, dalgún xeito, aínda hoxe segue vendo medrar aquilo que axudou a plantar.
Non hai palabras suficientes para agradecer unha vida así.
Pero si podemos, polo menos, dicirllo.
Grazas, don José.
Ningún comentario:
Publicar un comentario